คำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา 2569

ภาษีคำนวณจาก "เงินได้สุทธิ" ไม่ใช่เงินเดือน/รายได้ทั้งปีที่ได้รับจริง โดยเงินได้สุทธิ = เงินได้ทั้งปี − ค่าใช้จ่าย (สำหรับเงินเดือน/ค่าจ้าง หักแบบเหมา 50% แต่ไม่เกิน 100,000 บาท) − ค่าลดหย่อนต่างๆ ที่มีสิทธิ (ส่วนตัว คู่สมรส บุตร บิดามารดา ประกันสังคม ฯลฯ) − เงินบริจาค ตัวเลขที่เหลือหลังหักทั้งหมดนี้ถึงจะเอาไปเข้าสูตรขั้นบันไดภาษี คนเงินเดือนเท่ากันแต่มีค่าลดหย่อนต่างกัน จึงเสียภาษีไม่เท่ากันได้มาก

ระบบภาษีไทยเก็บแบบ "ขั้นบันได" คือเงินได้สุทธิแต่ละช่วงเสียภาษีคนละอัตรา ไม่ใช่พอเงินได้สุทธิแตะขั้นที่สูงขึ้นแล้วเงินทั้งก้อนโดนอัตราสูงสุดย้อนหลัง เช่น เงินได้สุทธิ 400,000 บาท: 150,000 บาทแรกไม่เสียภาษี, ช่วง 150,001-300,000 (150,000 บาท) เสีย 5%, ช่วง 300,001-400,000 (100,000 บาท) เสีย 10% เท่านั้น ไม่ใช่ทั้ง 400,000 บาทโดน 10% หมด นี่คือเหตุผลที่ "อัตราภาษีเฉลี่ยที่จ่ายจริง" (effective rate) มักต่ำกว่า "อัตราขั้นสูงสุดที่โดน" (marginal rate) เสมอ

สิทธิลดหย่อน 60,000 บาทต่อคน ใช้ได้เฉพาะบุตรชอบด้วยกฎหมายลำดับที่ 2 เป็นต้นไป ที่เกิดตั้งแต่ปี พ.ศ. 2561 เป็นต้นมา (ตามประกาศเพิ่มสิทธิเพื่อกระตุ้นอัตราการเกิด) ส่วนบุตรคนแรกไม่ว่าจะเกิดปีไหนก็ตาม รวมถึงบุตรคนที่ 2 ขึ้นไปที่เกิดก่อนปี 2561 ยังคงได้สิทธิเดิมคนละ 30,000 บาท เครื่องมือนี้จึงแยกให้กรอก 2 ช่องต่างหากตามเงื่อนไขนี้ ไม่จำกัดจำนวนบุตรสูงสุดอีกต่อไป (เดิมเคยจำกัดไม่เกิน 3 คน แต่ถูกยกเลิกไปแล้ว)

หักลดหย่อนได้ตามที่จ่ายจริงตลอดปี แต่เพดานผูกกับเพดานค่าจ้างที่ใช้คำนวณเงินสมทบ 5% ต่อเดือน ซึ่งตั้งแต่ปี 2569 เพดานค่าจ้างขยับจาก 15,000 เป็น 17,500 บาท/เดือน ทำให้เงินสมทบสูงสุดขยับจาก 750 เป็น 875 บาท/เดือน (×12 เดือน = 10,500 บาท/ปี) จากเดิมเพดานลดหย่อนอยู่ที่ 9,000 บาท/ปี ผู้มีเงินเดือนตั้งแต่ 17,500 บาทขึ้นไปจะได้สิทธิลดหย่อนเต็มเพดานใหม่นี้

ไม่ได้แล้วครับ กองทุนรวมเพื่อการออม (SSF) หมดสิทธิลดหย่อนภาษีจากการซื้อใหม่ตั้งแต่ปีภาษี 2568 เป็นต้นไป (ปีภาษี 2567 ยื่นภาษีต้นปี 2568 เป็นปีสุดท้ายที่ใช้สิทธินี้ได้) ผู้ที่เคยซื้อ SSF ไว้ก่อนหน้ายังต้องถือครองครบเงื่อนไขเดิม (10 ปีปฏิทิน) เพื่อไม่ถูกเรียกภาษีคืนย้อนหลัง แต่จะซื้อเพิ่มเพื่อลดหย่อนปีภาษีใหม่ไม่ได้อีกแล้ว ทางเลือกที่ยังใช้ได้อยู่คือ RMF กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ/กบข. และประกันชีวิตแบบบำนาญ (รวมกันไม่เกิน 500,000 บาท)

คนละเรื่องกับ "ต้องเสียภาษี" — กฎหมายกำหนดว่าคนโสดที่มีเงินได้ประเภทเงินเดือน/ค่าจ้างเกิน 120,000 บาทต่อปี (หรือมีเงินได้ประเภทอื่นนอกเหนือเงินเดือนเกิน 60,000 บาทต่อปี) มีหน้าที่ต้อง "ยื่นแบบแสดงรายการภาษี" ทุกปีไม่ว่าจะคำนวณแล้วต้องเสียภาษีจริงหรือไม่ (คนสมรสเกณฑ์ขยับเป็น 220,000/120,000 บาท) การไม่ยื่นทั้งที่เข้าเกณฑ์มีโทษปรับ แม้ผลคำนวณจะออกมาเป็น 0 บาทก็ตาม

กรณีมีภาษีต้องชำระแต่ยื่นล่าช้า จะเสียเงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือนของภาษีที่ต้องชำระ (เศษของเดือนนับเป็น 1 เดือน) บวกค่าปรับทางอาญาไม่เกิน 2,000 บาทกรณียื่นแบบล่าช้า หรือสูงสุดไม่เกิน 200,000 บาทกรณีจงใจไม่ยื่นแบบ/หลีกเลี่ยงภาษี ควรยื่นภายในกำหนด (ปกติสิ้นเดือนมีนาคมของปีถัดไปสำหรับยื่นกระดาษ หรือขยายถึงเดือนเมษายนสำหรับยื่นออนไลน์ผ่าน e-Filing) แม้จะไม่มีเงินพอชำระก็ควรยื่นแบบไว้ก่อนแล้วขอผ่อนชำระภาษีกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้

เงินได้จากการขายผลผลิตทางการเกษตร (ข้าว พืชไร่ พืชสวน ปศุสัตว์ที่เลี้ยงเอง ฯลฯ) จัดเป็นเงินได้ประเภทที่ 8 ตามมาตรา 40(8) ซึ่งมีอัตราหักค่าใช้จ่ายแบบเหมาสูงถึง 60-85% ขึ้นอยู่กับชนิดผลผลิต (สูงกว่าเงินเดือน/ค่าจ้างที่หักได้แค่ 50% ไม่เกิน 100,000 มาก) เครื่องมือนี้ยังไม่ได้ครอบคลุมสูตรเงินได้เกษตรกรรมเฉพาะนี้ เกษตรกรที่มีรายได้จากแหล่งอื่นร่วมด้วย (เช่น เงินเดือนประจำ) ควรใช้เครื่องมือนี้คำนวณเฉพาะส่วนเงินเดือน แล้วปรึกษาหน่วยงานที่เกี่ยวข้องหรือนักบัญชีสำหรับส่วนรายได้เกษตรกรรมแยกต่างหาก