โรคราน้ำค้าง เกิดจากเชื้อสาเหตุอะไรบ้าง พบได้ในพืชใดบ้าง ตัวยาสามัญที่ใช้ป้องกันกำจัดมีอะไรบ้าง
โรคราน้ำค้าง (Downy mildew) เป็นโรคพืชที่พบได้ในพืชหลายกลุ่ม โดยเชื้อสาเหตุส่วนใหญ่เป็นกลุ่ม Oomycetes (โอโอไมซีต) ซึ่งไม่ใช่เชื้อราแท้ แม้จะมีลักษณะการเกิดโรคคล้ายเชื้อรา การเลือกสารป้องกันกำจัดจึงควรดูชนิดพืช เชื้อสาเหตุ และกลุ่มสารออกฤทธิ์ร่วมกัน
1. เชื้อสาเหตุของโรคราน้ำค้าง
โรคราน้ำค้างไม่ได้เกิดจากเชื้อเพียงชนิดเดียว แต่มีหลายสกุลและหลายชนิด โดยเชื้อสำคัญ ได้แก่
Bremia lactucae (เบรมิอา แลคทูคี) พบเด่นในผักกาดหอม
Peronospora spp. (เพอโรโนสปอรา) พบในโหระพา ผักโขม หอมหัวใหญ่ ถั่วเหลือง ยาสูบ และไม้ดอกหลายชนิด
Plasmopara viticola (พลาสโมพารา ไวทิโคลา) สาเหตุโรคราน้ำค้างในองุ่น
Plasmopara halstedii (พลาสโมพารา ฮัลสทีดิไอ) พบในทานตะวัน
Pseudoperonospora cubensis (ซูโดเพอโรโนสปอรา คิวเบนซิส) พบในแตงกวา แตงโม เมลอน ฟักทอง และพืชตระกูลแตง
Pseudoperonospora humuli (ซูโดเพอโรโนสปอรา ฮิวมูไล) พบในฮอปส์
Sclerophthora และ Sclerospora spp. (สเคลอโรฟธอรา และสเคลอโรสปอรา) พบในธัญพืชและหญ้าหลายชนิด เช่น ข้าวโพด ข้าวฟ่าง ข้าว และพืชตระกูลหญ้า
2. อาการและสภาพที่เหมาะต่อโรค
อาการมักเริ่มจากจุดสีเหลืองหรือเขียวซีดบนใบ ต่อมาด้านใต้ใบอาจพบเส้นใยและสปอร์สีขาว เทา หรือม่วง โรคระบาดได้รวดเร็วเมื่อมีความชื้นสูง ใบเปียกเป็นเวลานาน อากาศเย็นถึงปานกลาง และการระบายอากาศไม่ดี
3. Metalaxyl / Mefenoxam (เมทาแลกซิล / เมฟีนอกแซม)
เป็นสารดูดซึม กลุ่ม FRAC 4 ออกฤทธิ์ต่อการสร้าง RNA ของ Oomycetes จึงมีประสิทธิภาพดีต่อโรคราน้ำค้างหลายชนิด
ข้อดี คือดูดซึมเข้าสู่ต้นและเคลื่อนย้ายได้ เหมาะกับการป้องกันและควบคุมระยะเริ่มต้น
ข้อเสีย คือมีความเสี่ยงต่อการดื้อยาสูง หากใช้ซ้ำบ่อย จึงควรสลับกลุ่มสารและมักใช้ร่วมกับสารอีกกลุ่มหนึ่ง
4. Dimethomorph (ไดเมทโธมอร์ฟ)
สารกลุ่ม CAA หรือ Carboxylic Acid Amides (คาร์บอกซิลิก แอซิด เอไมด์) ยับยั้งการสร้างเซลลูโลสของ Oomycetes
ข้อดี คือออกฤทธิ์ดีต่อโรคราน้ำค้างและมีคุณสมบัติทั้งป้องกันและยับยั้งระยะเริ่มต้น
ข้อเสีย คือมีความเสี่ยงต่อการดื้อยา โดยเฉพาะเมื่อใช้ซ้ำและใช้เดี่ยวต่อเนื่อง
5. Mandipropamid (แมนดิพรอพามิด)
เป็นสารกลุ่ม CAA เช่นเดียวกัน ออกฤทธิ์รบกวนการสร้างเซลลูโลสของเชื้อ
ข้อดี คือเด่นในการป้องกันโรคราน้ำค้างและมีประสิทธิภาพกับเชื้อ Oomycetes หลายชนิด
ข้อเสีย คือเชื้อบางประชากรสามารถพัฒนาความต้านทานได้ จึงควรสลับกับสารคนละกลุ่ม
6. Cymoxanil (ไซมอกซานิล)
เป็นสาร FRAC กลุ่ม 27 มีคุณสมบัติยับยั้งการเจริญของเชื้อในระยะต้น
ข้อดี คือเหมาะใช้ร่วมกับสารออกฤทธิ์อื่น และช่วยเสริมประสิทธิภาพของโปรแกรมป้องกันโรค
ข้อเสีย คือไม่ควรพึ่งพาเดี่ยว ๆ และมีรายงานการลดความไวต่อสารในเชื้อบางชนิด เช่น Plasmopara viticola
7. Cyazofamid (ไซยาโซฟามิด)
เป็นสารกลุ่ม QiI หรือ Quinone inside Inhibitors (สารยับยั้งการหายใจบริเวณ Qi)
ข้อดี คือออกฤทธิ์เฉพาะต่อ Oomycetes และมีประสิทธิภาพสูงในการป้องกันโรคราน้ำค้าง
ข้อเสีย คือเป็นสารออกฤทธิ์เฉพาะจุด จึงมีความเสี่ยงต่อการเกิดเชื้อดื้อยา และควรใช้ตามคำแนะนำการจัดการความต้านทาน
8. Oxathiapiprolin (ออกซาไทอะไพโพรลิน)
สารกลุ่ม OSBPI FRAC 49 ออกฤทธิ์รบกวนโปรตีนที่เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนย้ายไขมันและการทำงานของเยื่อหุ้มเซลล์ของ Oomycetes
ข้อดี คือมีประสิทธิภาพสูงและใช้ในปริมาณต่ำได้ในผลิตภัณฑ์ที่ขึ้นทะเบียน
ข้อเสีย คือความเสี่ยงดื้อยาระดับปานกลางถึงสูง จึงจำกัดจำนวนครั้งในการใช้และควรใช้ร่วมกับสารต่างกลุ่ม
9. สารสัมผัสและสารหลายตำแหน่ง
เช่น Copper compounds (สารประกอบทองแดง), Mancozeb (แมนโคเซบ) และ Chlorothalonil (คลอโรทาโลนิล) เป็นสารที่มีบทบาทในการป้องกันโรค โดยออกฤทธิ์หลายตำแหน่งหรือเป็นสารสัมผัส
ข้อดี คือเหมาะสำหรับใช้ป้องกัน และบางชนิดช่วยลดแรงกดดันในการเกิดเชื้อดื้อยาเมื่อใช้เป็นคู่ผสมที่เหมาะสม
ข้อเสีย คือการควบคุมโรคที่เกิดขึ้นรุนแรงแล้วอาจไม่ดีเท่าสารดูดซึม และต้องให้สารเคลือบใบอย่างทั่วถึง
10. หลักสำคัญในการใช้สาร
โรคราน้ำค้างควรเน้นการป้องกันตั้งแต่ก่อนโรคระบาด ไม่ควรใช้สารกลุ่มเดิมติดต่อกันหลายครั้ง โดยเฉพาะ Metalaxyl, CAA, QiI และ OSBPI ซึ่งมีความเสี่ยงต่อการดื้อยา ควรสลับสารที่มีกลไกการออกฤทธิ์ต่างกัน และใช้ตามอัตราและพืชที่ระบุในฉลากทะเบียนของประเทศนั้น ๆ
สรุป
โรคราน้ำค้างมีเชื้อสาเหตุหลายสกุล เช่น Bremia, Peronospora, Plasmopara, Pseudoperonospora และ Sclerophthora การเลือกสารจึงไม่ควรดูเพียงชื่อโรค แต่ต้องดูชนิดพืชและเชื้อสาเหตุด้วย สารอย่าง Metalaxyl, Dimet
ความคิดเห็น
ยังไม่มีความเห็น เป็นคนแรกที่แสดงความเห็นเลย