พริกเริ่มติดดอก…ช่วงสำคัญที่ไม่ควรปล่อยให้โรคเชื้อราเข้าทำลาย

พริกเป็นพืชเศรษฐกิจที่สร้างรายได้ตลอดทั้งปี แต่ในช่วง ระยะเริ่มติดดอกจนถึงติดผลอ่อน ถือเป็นช่วงที่อ่อนไหวต่อการเกิดโรคจากเชื้อรา โดยเฉพาะในฤดูฝนหรือช่วงที่มีความชื้นสัมพัทธ์สูง หากเกิดการระบาดของโรคตั้งแต่ระยะนี้ อาจส่งผลให้ดอกร่วง ใบร่วง ผลอ่อนเสียหาย และทำให้ผลผลิตลดลงอย่างมาก

โรคที่พบได้บ่อย ได้แก่ โรคแอนแทรคโนส (Anthracnose) และ โรคใบจุด (Leaf Spot) ซึ่งสามารถแพร่กระจายได้อย่างรวดเร็วผ่านละอองฝน น้ำชลประทาน และลม หากไม่มีการป้องกันตั้งแต่ระยะเริ่มต้น เชื้อราสามารถสะสมจนสร้างความเสียหายต่อแปลงปลูกได้ในเวลาไม่นาน

---

ทำไมระยะเริ่มติดดอกจึงเสี่ยงต่อโรคเชื้อรา

เมื่อพริกเริ่มสร้างดอก พืชจะใช้พลังงานและธาตุอาหารจำนวนมากเพื่อสร้างดอกและผลอ่อน ทำให้ความต้านทานต่อโรคลดลง ประกอบกับสภาพอากาศที่มีความชื้นสูง เชื้อราจึงสามารถงอกสปอร์และเข้าทำลายใบ ดอก ก้าน และผลอ่อนได้ง่าย

หากมีฝนตกติดต่อกันหลายวัน หรือมีน้ำค้างเกาะบนใบเป็นเวลานาน ความเสี่ยงในการเกิดโรคจะยิ่งเพิ่มขึ้น

---

โรคแอนแทรคโนสในพริก

สาเหตุเกิดจากเชื้อราในสกุล Colletotrichum

อาการสำคัญ

• ผลพริกเกิดแผลกลมบุ๋ม
• แผลขยายตัวเป็นวงซ้อนกัน
• พบผงสปอร์สีส้มหรือสีชมพูบริเวณแผล
• ผลเน่าและร่วงก่อนเก็บเกี่ยว
• เชื้อสามารถติดมากับผลอ่อนและแสดงอาการเมื่อผลแก่

---

โรคใบจุดในพริก

โรคใบจุดมีสาเหตุจากเชื้อราหลายชนิด เช่น Cercospora spp. และ Alternaria spp.

อาการที่พบ ได้แก่

• ใบเกิดจุดสีน้ำตาล
• จุดขยายใหญ่ขึ้น
• ใบเหลือง
• ใบร่วง
• ต้นโทรม
• การสังเคราะห์แสงลดลง
• ผลผลิตลดลง

---

ทำไมต้องป้องกันก่อนเกิดโรค

แมนโคเซบ (Mancozeb) เป็นสารป้องกันกำจัดเชื้อราแบบสัมผัส (Protectant Contact Fungicide) เมื่อพ่นเคลือบผิวใบและผล จะช่วยลดโอกาสที่สปอร์เชื้อราจะงอกและเข้าทำลายพืช

เนื่องจากสารชนิดนี้ออกฤทธิ์บนผิวพืช จึงควรพ่น ก่อนการระบาด หรือเมื่อเริ่มพบอาการในแปลง เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด และควรพ่นซ้ำตามความจำเป็น โดยเฉพาะหลังฝนตกหนักซึ่งอาจชะล้างสารออกจากผิวพืช

---

แนะนำการใช้แพนน่อนตามช่วงอายุพริก

ระยะต้นกล้า (7–20 วัน)

วัตถุประสงค์

• ลดโอกาสเกิดโรคใบจุด
• ป้องกันเชื้อราที่มากับความชื้น

หมั่นสำรวจแปลง หากสภาพอากาศชื้นหรือเริ่มพบโรค สามารถเริ่มโปรแกรมป้องกันตามคำแนะนำบนฉลาก

---

ระยะแตกกิ่ง แตกใบ (20–40 วัน)

ช่วงนี้ทรงพุ่มเริ่มแน่น ความชื้นสะสมมากขึ้น

ควร

• กำจัดใบล่างที่เป็นโรค
• เพิ่มการระบายอากาศ
• พ่นสารป้องกันเมื่อมีความเสี่ยงจากฝนหรือความชื้นสูง

---

ระยะเริ่มติดดอก (40–60 วัน)

เป็นช่วงสำคัญที่สุด

หากเชื้อราเข้าทำลาย

• ดอกร่วง
• ติดผลน้อย
• ผลผลิตลดลง

การป้องกันตั้งแต่ระยะนี้ช่วยลดความเสียหายของผลผลิตในระยะต่อไป

งดฉีดพ่นในช่วงที่พืชกำลังออกดอกบาน เพื่อหลีกเลี่ยงผลกระทบต่อแมลงผสมเกสร และปฏิบัติตามคำแนะนำบนฉลากผลิตภัณฑ์อย่างเคร่งครัด

---

ระยะติดผลอ่อน

เป็นระยะที่โรคแอนแทรคโนสเริ่มเข้าทำลายผลได้ง่าย

ควร

• สำรวจผลทุกสัปดาห์
• เก็บผลที่เป็นโรคออกจากแปลง
• รักษาความสะอาดแปลงปลูก
• ใช้โปรแกรมป้องกันโรคตามคำแนะนำบนฉลาก

---

ระยะก่อนเก็บเกี่ยว

ควรปฏิบัติตาม ระยะเว้นก่อนเก็บเกี่ยว (Pre-Harvest Interval: PHI) ที่ระบุบนฉลากผลิตภัณฑ์อย่างเคร่งครัด ซึ่งสำหรับข้อมูลที่ให้มาคือ 30 วันหลังการพ่นครั้งสุดท้าย

---

วิธีใช้แพนน่อน

ชื่อสามัญ: Mancozeb

อัตราการใช้ตามข้อมูลผลิตภัณฑ์

40 กรัม ต่อน้ำ 20 ลิตร

สำหรับโรคกาบใบแห้ง ให้พ่น 2 ครั้ง

• ครั้งแรก เมื่อเริ่มพบการระบาด
• ครั้งที่สอง หลังจากครั้งแรก 10 วัน

การใช้กับพืชชนิดอื่นและโรคชนิดอื่น ควรอ้างอิงอัตราใช้ที่ระบุบนฉลากทะเบียนของผลิตภัณฑ์สำหรับพืชนั้น ๆ

---

เทคนิคเพิ่มประสิทธิภาพการป้องกันโรค

• สำรวจแปลงทุก 5–7 วัน
• เก็บใบและผลที่เป็นโรคออกจากแปลง
• ลดความชื้นในทรงพุ่ม
• หลีกเลี่ยงการให้น้ำกระเด็นโดนใบ
• ไม่ใช้สารในกลุ่มเดียวกันต่อเนื่องเป็นเวลานาน เพื่อลดความเสี่ยงการเกิดเชื้อราดื้อสาร
• สลับใช้สารป้องกันกำจัดเชื้อราที่มีกลุ่มการออกฤทธิ์ต่างกันตามคำแนะนำของผู้เชี่ยวชาญ

---

การเก็บรักษา

• เก็บในภาชนะเดิมที่ปิดสนิท
• มีฉลากครบถ้วน
• เก็บในที่แห้ง เย็น
• หลีกเลี่ยงแสงแดด
• เก็บให้ห่างจากเด็ก อาหาร น้ำดื่ม สัตว์เลี้ยง และเปลวไฟ

---

ข้อควรระวัง

• สวมถุงมือ หน้ากาก และอุปกรณ์ป้องกันทุกครั้ง
• ห้ามรับประทานอาหาร ดื่มน้ำ หรือสูบบุหรี่ระหว่างปฏิบัติงาน
• พ่นโดยยืนเหนือลม
• ล้างมือและอาบน้ำหลังใช้งาน
• ไม่เทสารหรือภาชนะล้างลงแหล่งน้ำ
• ภาชนะใช้แล้วควรล้าง 3 ครั้ง และกำจัดอย่างถูกวิธี
• เป็นพิษต่อปลาและสัตว์น้ำ ควรป้องกันการปนเปื้อนสู่แหล่งน้ำ

---

สรุป

พริกระยะเริ่มติดดอกเป็นช่วงที่กำหนดศักยภาพของผลผลิต หากเกิดโรคแอนแทรคโนสหรือโรคใบจุดตั้งแต่ระยะนี้ อาจส่งผลให้ดอกร่วง ผลเสียหาย และผลผลิตลดลงอย่างมาก การใช้แพนน่อน (Mancozeb) เพื่อป้องกันโรคเชื้อราตามคำแนะนำบนฉลาก ร่วมกับการจัดการแปลงปลูกที่เหมาะสม เช่น การลดความชื้น การกำจัดเศษซากพืช และการสำรวจแปลงอย่างสม่ำเสมอ จะช่วยลดความเสี่ยงของการระบาดและรักษาคุณภาพผลผลิตได้อย่างมีประสิทธิภาพ

เอกสารอ้างอิง

1. FRAC (Fungicide Resistance Action Committee). FRAC Code List.
2. CABI Crop Protection Compendium. Anthracnose of Pepper.
3. FAO. Integrated Pest Management Guidelines for Vegetable Crops.
4. กรมวิชาการเกษตร. คู่มือการป้องกันกำจัดโรคพืชผัก.
5. กรมส่งเสริมการเกษตร. เอกสารวิชาการการผลิตพริกและการจัดการโรคพืช.