สรุปสั้นๆ
- มันสำปะหลังปลูกได้เกือบทุกเดือน แต่ส่วนใหญ่ปลูก ต้นฤดูฝน มีนาคมถึงพฤษภาคม ซึ่งให้ผลผลิตหัวสดสูงกว่าการปลูกหน้าแล้ง ส่วนปลูกกลางฤดูฝนมักต่ำกว่าเพราะฝนชุก ท่อนรอดน้อยและเตรียมดินยาก
- เก็บเกี่ยวได้ตั้งแต่ราว 8 เดือน ส่วนใหญ่เก็บที่ 10-12 เดือน และไม่ควรยืดเกิน 1 ปีเพราะแป้งจะต่ำลง
- เปอร์เซ็นต์แป้งขึ้นกับ ฤดูที่เก็บ มากกว่าอายุ เก็บ พฤศจิกายนถึงมีนาคม แป้งมักสูงกว่าเก็บช่วงฝนชุกหรือตอนต้นแตกใบอ่อน จึงควรเลือกเดือนปลูกให้ตรงช่วงเก็บที่ต้องการ
- สามจุดคุมผลผลิต: วัชพืชช่วง 1-4 เดือนแรก ปุ๋ยครั้งเดียวที่ 1-3 เดือน และ น้ำช่วง 2-5 เดือนหลังปลูก ซึ่งถ้าขาดน้ำผลผลิตอาจลดลงมาก
- โรคใบด่าง ติดมากับท่อนพันธุ์และมีแมลงหวี่ขาวเป็นพาหะ ควรสำรวจแปลงทุก 2 สัปดาห์ตั้งแต่เริ่มงอก พบแล้วทำลายต้นและไม่ใช้ท่อนจากแปลงนั้นขยายพันธุ์
ปฏิทินนี้ครอบคลุมอะไร
หน้านี้พูดถึง มันสำปะหลังที่ปลูกจากท่อนพันธุ์ แบบไร่ทั่วไปในประเทศไทย นับเวลาจาก วันปลูกเป็นวันที่ 0 เพราะมันสำปะหลังเป็นพืชปีเดียวที่งานแต่ละอย่างผูกกับอายุต้น ส่วนเดือนในปฏิทินผูกกับฝนซึ่งเป็นตัวกำหนดว่าควรปลูกและเก็บตอนไหน
ข้อมูลที่ใช้เป็นช่วงกว้างจากหลายแหล่งทั้งงานวิชาการและคู่มือการผลิต ไม่มีผู้เชี่ยวชาญของเราตรวจรายแปลง ตัวเลขจึงเป็นแนวทางทั่วไปที่ขยับได้ตามฝน ชนิดดิน และพันธุ์ ใช้สัญญาณที่แปลงประกอบเสมอ และเราไม่ใส่ชื่อหรืออัตราสารเคมี สูตรปุ๋ยตัวเลข หรือราคา เพราะข้อมูลเหล่านั้นเปลี่ยนตามฉลาก ผลวิเคราะห์ดิน และตลาด
ตารางลำดับงาน: ประมาณเมื่อไร เห็นอะไร ทำอะไร
ตารางเรียงตามลำดับตั้งแต่เตรียมดินถึงเก็บเกี่ยว แต่ละขั้นมีหน้ารายละเอียดของตัวเอง ตัวเลขเป็นช่วงกว้างนับจากวันปลูก ฝนที่มาช้าหรือทิ้งช่วงนานทำให้ทุกขั้นเลื่อนได้
| ขั้น | ประมาณช่วงเวลา | สัญญาณที่เห็นที่แปลง | งานหลักช่วงนี้ |
|---|---|---|---|
| เตรียมดิน | ก่อนปลูกราว 1 เดือน | เศษซากรอบก่อนถูกไถกลบ ดินพักตัว วัชพืชข้ามปีถูกตากให้แห้ง | ไถรอบแรก กลบเศษซาก พักแปลงราว 15-20 วัน แล้วไถพรวนยกร่องก่อนปลูกไม่กี่วัน |
| เตรียมท่อนพันธุ์ | ตัดไม่เกิน 15 วันก่อนปลูก | ท่อนสด เปลือกไม่ย่น ตาเต็ม ไม่มีรอยโรคหรือแมลง | เลือกต้นพันธุ์ปลอดโรค ตัดท่อนยาว 20-25 ซม. มี 5-7 ตา แช่ท่อนสั้นๆ ตามฉลาก |
| ปลูก (วันที่ 0) | ดินมีความชื้นพอ มักต้นฝน | ท่อนตั้งตรงบนสันร่อง ดินกลบแน่นพอ | ปักท่อน ฤดูฝนตื้นกว่าฤดูแล้ง จดวันปลูกเป็นวันที่ 0 |
| หลังปลูกไม่กี่วัน | ภายในราว 3 วัน | ดินยังชื้นและวัชพืชยังไม่งอก | คุมวัชพืชก่อนงอกด้วยสารที่ขึ้นทะเบียนตามฉลาก |
| เดือนที่ 1-2 | ราว 30-60 วันหลังปลูก | ต้นแตกยอดและใบ วัชพืชเริ่มสูง | กำจัดวัชพืชครั้งที่ 2 แล้วจึงใส่ปุ๋ยครั้งเดียวตอนดินชื้น (ทำได้ถึงเดือนที่ 3) |
| เดือนที่ 1-4 | ราว 30-120 วันหลังปลูก | ทรงพุ่มยังไม่ปิดแปลง วัชพืชแข่งแย่งได้ง่าย | ช่วงวัชพืชวิกฤต เดินตรวจแปลงและกำจัดให้ทันก่อนสูงเท่าต้นมัน |
| เดือนที่ 2-5 | ราว 60-150 วันหลังปลูก | ใบเหี่ยวช่วงกลางวันถ้าฝนทิ้งช่วง ดินแห้งลึก | ช่วงน้ำวิกฤต ขาดน้ำตอนนี้ผลผลิตลดมาก ให้น้ำเมื่อฝนทิ้งช่วง |
| ตลอดรอบ | สำรวจโรคทุก 2 สัปดาห์ แมลงเดือนละครั้ง | ใบด่างเหลืองบิดเบี้ยว ยอดแคระ เพลี้ยแป้งสีขาวหรือชมพูที่ยอดและใต้ใบ ไรแดงใต้ใบ | ทำลายต้นที่เป็นโรคใบด่าง เฝ้าแมลงโดยเฉพาะฝนทิ้งช่วงและหน้าแล้ง |
| เก็บเกี่ยว | ราว 8-12 เดือน ส่วนใหญ่ 10-12 เดือน | ใบล่างร่วงมาก ดินไม่เปียก ต้นไม่แตกใบอ่อน | เก็บให้ตรงช่วงแล้ง ขนไปลานภายใน 2 วัน แล้วเตรียมแปลงรอบใหม่ |
ลำดับและระยะเวลาเป็นแนวทางทั่วไปจากหลายแหล่ง ใช้สัญญาณที่เห็นที่แปลงประกอบเสมอ ฝนตกหนักหรือทิ้งช่วงนานขยับช่วงงานได้ทั้งหมด
ใช้อะไรเป็นวันที่ 0
ใช้ วันที่ปักท่อนลงแปลง เป็นวันที่ 0 แล้วนับไปข้างหน้า ทั้งงานเตรียมดินที่ต้องทำก่อนปลูกก็นับถอยหลังจากวันนี้ได้เช่นกัน
- จดวันปลูกของแต่ละแปลงแยกกัน ถ้าปลูกต่างวันกันมาก ช่วงน้ำวิกฤตและช่วงเก็บของแต่ละแปลงจะไม่ตรงกัน
- ถ้าปลูกหลายวันในแปลงเดียว ให้ใช้วันที่ปลูกส่วนใหญ่ และเผื่อช่วงเก็บให้กว้างขึ้น
- จดฝนที่ตกหลังปลูกไว้คร่าวๆ เพราะถ้าฝนทิ้งช่วงนานในเดือนแรก ต้นอาจงอกไม่พร้อมกันและควรประเมินการงอกก่อนใส่ปุ๋ย
สองกลุ่มอายุเก็บเกี่ยวที่ใช้คำนวณ
| กลุ่ม | อายุเก็บเกี่ยวราว | ที่มาของช่วงนี้ | ข้อสังเกต |
|---|---|---|---|
| มาตรฐาน | ราว 10-12 เดือน (300-365 วัน) | คำแนะนำหลายแหล่งตรงกัน และข้อมูลการปฏิบัติจริงของเกษตรกรส่วนใหญ่เก็บที่ 9-12 เดือน | ใช้เป็นค่าเริ่มต้น ถ้าไม่แน่ใจพันธุ์ให้เลือกกลุ่มนี้ |
| เก็บเร็ว | ราว 8-10 เดือน (240-300 วัน) | มันสำปะหลังเก็บได้ตั้งแต่ราว 8 เดือน และมีพันธุ์อายุสั้นที่ประกาศว่าเก็บได้ที่ 8 เดือน | เลือกเมื่อปลูกพันธุ์อายุสั้นหรือจำเป็นต้องเก็บเร็ว ผลผลิตหัวแห้งที่ 12 เดือนมักสูงกว่าที่ 8 เดือน |
ไม่แยกรายพันธุ์เพราะตัวเลขเฉพาะพันธุ์ขัดกันมากตามปีและพื้นที่ การนับอายุคลาดเคลื่อนได้ตามฝนและอุณหภูมิ ใช้สัญญาณที่แปลงประกอบเสมอ
ถ้าปลูกพันธุ์ที่ผู้ขายระบุว่าเก็บเร็วได้ ให้เลือกกลุ่มเก็บเร็วเพื่อให้ช่วงเก็บในปฏิทินตรงกับของจริง แล้วตรวจให้แน่ใจว่าช่วงเก็บของคุณไม่ตรงฤดูฝนที่แป้งมักต่ำ
โรคและแมลงที่ควรเฝ้าระวังตามระยะ
| ระยะ | เฝ้าระวัง | จุดสังเกต |
|---|---|---|
| ก่อนปลูก (ท่อนพันธุ์) | โรคใบด่าง โรคพุ่มแจ้ง โรคโคนเน่าหัวเน่า แมลงที่ติดมากับท่อน | ต้นพันธุ์ที่มีใบด่างเหลืองหรือยอดแคระ ท่อนที่มีรอยเน่าที่ปลายตัด ท่อนที่มีเพลี้ยหรือแมลงเกาะ |
| เริ่มงอกถึงเดือนที่ 3 | โรคใบด่าง แมลงหวี่ขาว เพลี้ยแป้ง | ใบยอดด่างเหลืองบิดเบี้ยวต่างจากต้นข้างเคียง แมลงหวี่ขาวตัวเล็กสีขาวใต้ใบ เพลี้ยแป้งสีขาวหรือชมพูตรงยอดอ่อนทำให้ยอดหงิก |
| ฝนทิ้งช่วงและหน้าแล้ง | เพลี้ยแป้ง ไรแดง แมลงหวี่ขาว เพลี้ยหอยเกล็ด | ใบเหลืองซีดมีจุดละเอียดใต้ใบ ยอดแห้งและหงิก พบการเพิ่มของแมลงเมื่อฝนน้อย อากาศเย็นและความชื้นสูง |
| ช่วงฝนหนักหรือน้ำขัง | โรครากเน่าและหัวเน่า (เน่าเละ เน่าแห้ง) | ต้นเหี่ยวทั้งที่ดินชื้น หัวที่ขุดดูมีเนื้อในสีน้ำตาลกลิ่นเหม็น หรือมีเส้นใยขาวพันหัว |
| ก่อนและหลังเก็บเกี่ยว | โรคหัวเน่าหลังเก็บ | หัวที่ช้ำหรือขาดจากการขุด เน่าเร็วถ้าค้างนานเกิน 2 วัน |
ตารางนี้ไม่ระบุชื่อสารเคมีหรืออัตราผสม ให้ใช้เฉพาะสารที่ขึ้นทะเบียนกับมันสำปะหลังตามฉลาก และสำรวจให้ต่อเนื่องก่อนตัดสินใจพ่น
ความเสี่ยงรายเดือนของมันสำปะหลังดูต่อได้ที่ ปฏิทินเฝ้าระวังศัตรูพืช ก่อนผสมสารหลายตัวถังเดียวกัน ตรวจที่ เช็คผสมปุ๋ย-ยาปลอดภัย ก่อนเสมอ
ใส่วันปลูก ได้ปฏิทินแปลงของคุณ
ตารางด้านบนเป็นภาพรวม ถ้าอยากได้ช่วงวันที่จริงของแปลง ใส่วันปลูกในเครื่องมือ ปฏิทินแปลงมันสำปะหลังของฉัน จะได้ช่วงวันที่ของทุกงานตั้งแต่เตรียมดินถึงเก็บเกี่ยว พร้อมไฟล์ปฏิทินที่ตั้งแจ้งเตือนล่วงหน้าได้ หรือใส่วันที่อยากเก็บเกี่ยวเพื่อให้เครื่องมือนับย้อนเป็นช่วงที่ควรปลูก
อ่านรายละเอียดแต่ละระยะ ฤดูปลูก และฤดูเก็บเกี่ยว
หน้า ปลูกเดือนไหนดี และ เก็บเดือนไหนแป้งดี ตอบเรื่องการเลือกเดือน ส่วนหน้าระยะอธิบายงานของแต่ละช่วงให้ละเอียด
คำถามที่พบบ่อย
มันสำปะหลังปลูกกี่เดือนเก็บเกี่ยวได้
เก็บได้ตั้งแต่ราว 8 เดือน ส่วนใหญ่เกษตรกรเก็บที่ 10-12 เดือน ผลผลิตหัวแห้งที่ 12 เดือนมักสูงกว่าที่ 8 เดือน แต่ไม่ควรยืดอายุเกิน 1 ปีเพราะเปอร์เซ็นต์แป้งจะต่ำลง ช่วงเก็บที่เหมาะคือหน้าแล้งตรงพฤศจิกายนถึงมีนาคม
ปลูกมันสำปะหลังเดือนไหนดีที่สุด
โดยทั่วไปต้นฤดูฝน มีนาคมถึงพฤษภาคม ได้ผลผลิตหัวสดสูงกว่าปลูกหน้าแล้ง ส่วนปลูกกลางฤดูฝนมักต่ำกว่า ปลูกปลายฝนหรือหน้าแล้งทำได้ในดินทรายหรือแปลงที่มีน้ำ รายละเอียดแต่ละเดือนอยู่ในหน้า ปลูกมันสำปะหลังเดือนไหนดี
ทำไมเก็บมันสำปะหลังหน้าแล้งแป้งสูงกว่าหน้าฝน
เปอร์เซ็นต์แป้งในหัวขึ้นกับฤดูที่เก็บมากกว่าอายุต้น ช่วงแล้งพฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์แป้งค่อนข้างคงที่และสูง พอฝนแรกมาในมีนาคมแป้งเริ่มลดและต้นแตกใบอ่อน ส่วนช่วงฝนชุกแป้งมักต่ำและดินเปียกทำให้ขุดยาก
มันสำปะหลังต้องการน้ำช่วงไหนมากที่สุด
ช่วง 2-5 เดือนหลังปลูก ถ้าขาดน้ำช่วงนี้ผลผลิตอาจลดลงมาก ฝนน้อยกว่าราว 40 มม. ติดต่อกันราว 6 สัปดาห์ควรให้น้ำ ช่วงอื่นของรอบทนแล้งได้ดีกว่า
ควรใส่ปุ๋ยมันสำปะหลังเมื่อไร
คำแนะนำที่พบคือใส่ครั้งเดียวที่ 1-3 เดือนหลังปลูก ตอนดินมีความชื้นพอ หลังกำจัดวัชพืช สูตรและปริมาณขึ้นกับผลวิเคราะห์ดินหรือเนื้อดินของแปลง ปฏิทินนี้จึงไม่ระบุสูตรหรืออัตรา
ศัพท์ที่ใช้ในหน้านี้
- วันที่ 0
- วันที่ปักท่อนพันธุ์ลงแปลง ใช้เป็นจุดเริ่มนับอายุต้นและช่วงของทุกงาน
- ช่วงวัชพืชวิกฤต
- ช่วงเดือนแรกถึงเดือนที่ 4 หลังปลูก ที่ต้นมันยังเล็กและวัชพืชแย่งน้ำแย่งอาหารได้มากที่สุด
- โรคใบด่างมันสำปะหลัง
- โรคที่ใบยอดด่างเหลืองบิดเบี้ยว ต้นแคระ ติดมากับท่อนพันธุ์และมีแมลงหวี่ขาวเป็นพาหะ ไม่มียารักษาให้หาย ต้องทำลายต้นที่เป็นโรค
- เปอร์เซ็นต์แป้ง
- สัดส่วนแป้งในหัวมันสด ลานรับซื้อใช้เป็นเกณฑ์กำหนดราคา ต่ำกว่าเกณฑ์ขั้นต่ำอาจถูกหักหรือไม่รับ
อ่านต่อและเครื่องมือที่เกี่ยวข้อง
ประวัติการปรับปรุงเนื้อหา · อัปเดตล่าสุด 14 ตุลาคม 2569
- — เผยแพร่ฉบับแรก (ภาพรวมทุกระยะของมันสำปะหลัง)