สรุปสั้นๆ
- นาปรังปลูกหลังเก็บเกี่ยวนาปี ราวพฤศจิกายนถึงเมษายนโดยภาพรวม ต้องมีน้ำพอตลอดรอบก่อนตัดสินใจ
- ควรใช้ข้าวไม่ไวแสงเท่านั้น เพราะข้าวไวแสงออกดอกไม่แน่นอนนอกฤดูฝน
- ปลูกช้าเกินไปมีความเสี่ยงเก็บเกี่ยวชนฝนต้นฤดู และช่วงออกดอกที่อากาศร้อนจัดอาจทำให้เมล็ดลีบได้
ภาพรวมปีนาปรังรายเดือน
| งาน | พ.ย. | ธ.ค. | ม.ค. | ก.พ. | มี.ค. | เม.ย. | พ.ค. |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| เตรียมดิน/หว่านหลังเก็บเกี่ยวนาปี | ● | ● | ● | ||||
| เจริญ-แตกกอ | ● | ● | ● | ||||
| ตั้งท้อง-ออกดอก | ● | ● | ● | ● | |||
| เก็บเกี่ยว | ● | ● | ● | ● |
รอบที่เริ่มช้าจะเลื่อนไปชนช่วงฝนต้นฤดู (พฤษภาคม) ควรคำนวณวันเก็บเกี่ยวย้อนจากวันที่ฝนมักเริ่มในพื้นที่ของคุณ
น้ำคือเงื่อนไขแรกของนาปรัง
ก่อนหว่านนาปรัง ควรตอบให้ได้ว่ามีน้ำถึงวันเก็บเกี่ยวหรือไม่ รอบข้าวต้องการน้ำต่อเนื่องราว 3-4 เดือน ถ้าน้ำหมดกลางรอบ โดยเฉพาะช่วงออกดอก ความเสียหายหนักกว่านาปีมาก
- ตรวจแหล่งน้ำและกำหนดการส่งน้ำของพื้นที่ก่อนตัดสินใจหว่าน
- ค่าสูบน้ำเป็นต้นทุนสำคัญ นาปรังต่างจากนาปีที่อาศัยน้ำฝน คำนวณคุ้มทุนได้ใน เครื่องมือคำนวณกำไรขาดทุนนาข้าว
- ถ้าใช้เปียกสลับแห้งได้ จะประหยัดน้ำ แต่ต้องคงน้ำช่วงออกดอก (ดูหน้า ภาพรวมวงจรข้าว)
ทำไมนาปรังควรใช้ข้าวไม่ไวแสง
ข้าวไวแสงออกดอกตามความยาวของกลางวัน นอกฤดูฝนความยาวกลางวันไม่ตรงกับช่วงที่พันธุ์นั้นตอบสนอง การออกดอกและอายุเก็บเกี่ยวจึงไม่แน่นอน ส่วนข้าวไม่ไวแสงออกดอกตามอายุต้น วางแผนจากวันหว่านได้ จึงเป็นตัวเลือกที่คาดการณ์ได้สำหรับนาปรัง
ความร้อนช่วงออกดอกและฝนต้นฤดูตอนเก็บเกี่ยว
- ความร้อน: นาปรังที่ออกดอกช่วงมีนาคมถึงเมษายนเจออากาศร้อนจัด โดยทั่วไปอากาศร้อนมากช่วงออกดอกทำให้เมล็ดลีบได้ การเลือกวันหว่านให้ออกดอกเลี่ยงช่วงร้อนที่สุดช่วยลดความเสี่ยง
- ฝนต้นฤดู: ถ้าเก็บเกี่ยวช้า ตรงกับฝนแรกของฤดู เมล็ดเปียก ข้าวล้ม และความชื้นเมล็ดสูงทำให้โรงสีหักน้ำหนัก ใช้ เครื่องมือคำนวณราคาข้าวหักความชื้น ประเมินผลกระทบ
คำถามที่พบบ่อย
นาปรังปลูกเดือนไหน
โดยภาพรวมปลูกหลังเก็บเกี่ยวนาปี ราวพฤศจิกายนถึงมกราคม เก็บเกี่ยวราวมีนาคมถึงพฤษภาคม ควรเลือกวันหว่านให้เก็บเกี่ยวก่อนฝนต้นฤดูในพื้นที่ของคุณ
ปลูกขาวดอกมะลิในนาปรังได้ไหม
ไม่แนะนำ เพราะเป็นข้าวไวต่อช่วงแสง ออกดอกไม่แน่นอนนอกฤดูฝน นาปรังควรใช้พันธุ์ไม่ไวแสง
นาปรังต่างจากนาปีที่ต้นทุนอะไรมากที่สุด
ค่าน้ำ โดยเฉพาะค่าสูบน้ำ เพราะต้องเติมน้ำเองตลอดรอบแทนที่จะพึ่งฝน
ทำนาปรังได้กี่รอบต่อปี
บางพื้นที่ที่มีน้ำพอทำได้ 1-2 รอบต่อปี ตามเงื่อนไขน้ำของพื้นที่ ควรตรวจแหล่งน้ำก่อนทุกครั้ง
ศัพท์ที่ใช้ในหน้านี้
- นาปรัง
- การปลูกข้าวนอกฤดูฝนหลังเก็บเกี่ยวนาปี ต้องมีน้ำชลประทานหรือน้ำต้นทุนพอ
- เมล็ดลีบ
- เมล็ดที่ไม่เต็ม ไม่มีเนื้อข้าวสาร มักเกิดจากการผสมเกสรไม่สำเร็จ
อ่านต่อและเครื่องมือที่เกี่ยวข้อง
ประวัติการปรับปรุงเนื้อหา · อัปเดตล่าสุด 8 ตุลาคม 2569
- — เผยแพร่ฉบับแรก (ภาพรวมทั่วประเทศ)