สรุปสั้นๆ
- นาปีปลูกต้นฤดูฝนและเก็บเกี่ยวช่วงปลายฝนถึงต้นหนาว ราวพฤษภาคมถึงธันวาคมโดยภาพรวม
- ข้าวไวแสงวางแผนจากวันออกดอกโดยประมาณ (ปลายตุลาคมถึงพฤศจิกายน) ไม่ใช่จากวันหว่านอย่างเดียว
- ความเสี่ยงสลับตามช่วง: ต้นฝนระวังโรคไหม้ ช่วงตั้งท้องถึงออกรวงระวังเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล
ภาพรวมปีนาปีรายเดือน
ตารางต่อไปนี้เป็นภาพรวมโดยทั่วไป เครื่องหมาย ● แสดงช่วงที่งานนั้นเกิดขึ้นบ่อย เลื่อนตามฝนและพื้นที่ของแต่ละแปลงได้
| งาน | พ.ค. | มิ.ย. | ก.ค. | ส.ค. | ก.ย. | ต.ค. | พ.ย. | ธ.ค. |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| เตรียมดิน/หว่าน/ตกกล้า | ● | ● | ● | |||||
| ข้าวไม่ไวแสง: ช่วงเจริญ-แตกกอ | ● | ● | ● | ● | ||||
| ตั้งท้อง-ออกรวง (ทั้งสองแบบ ขยับตามพันธุ์) | ● | ● | ● | |||||
| ข้าวไวแสง: ออกดอก | ● | ● | ||||||
| เก็บเกี่ยว | ● | ● | ● |
ช่วงเดือนเป็นภาพรวมเพื่อการวางแผน ไม่ใช่กำหนดตายตัว ข้าวไวแสงออกดอกเกือบคงที่ตามกลางวัน ส่วนข้าวไม่ไวแสงเลื่อนตามวันหว่าน
ความเสี่ยงที่มักเจอในแต่ละช่วงของนาปี
| ช่วง | สิ่งที่ควรเฝ้าระวัง | ข้อแนะนำเบื้องต้น |
|---|---|---|
| พ.ค.-ก.ค. (ต้นฝน) | โรคไหม้ใบและคอรวง (ฝนต้นฤดู ความชื้นสูง เอื้อเชื้อรา) | อย่าใส่ปุ๋ยไนโตรเจนเกินความจำเป็น ตรวจใบเป็นระยะ |
| ส.ค.-ต.ค. (ตั้งท้อง-ออกรวง) | เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล เป็นช่วงเสี่ยงสูงของปี | สำรวจโคนกอสม่ำเสมอ ไม่ปล่อยให้แปลงแน่นเกินไป |
| ต.ค.-พ.ย. (ออกดอก-สุกแก่) | ฝนปลายฤดูทำให้เมล็ดเปียก ข้าวล้ม | วางแผนเก็บเกี่ยวตามความชื้นเมล็ด ไม่รอจนร่วง |
ข้อมูลเตือนศัตรูพืชเชิงลึกรายภาคดูได้ที่ ปฏิทินเฝ้าระวังศัตรูพืช
ข้าวไวแสงในนาปี: นับจากวันออกดอก
ข้าวไวแสงออกดอกเมื่อกลางวันสั้นลง ในไทยเริ่มราวตุลาคม จึงปลูกได้เฉพาะนาปี ผลคือถึงหว่านต่างวัน ช่วงออกดอกก็ใกล้เคียงกัน ต่างกันที่ต้นสูงหรือเตี้ย อายุตอนออกดอกมากหรือน้อย
วิธีวางแผนที่ใช้ง่ายคือ ตั้งวันออกดอกโดยประมาณ (ราวปลายตุลาคมถึงพฤศจิกายนในหลายพื้นที่) แล้วเทียบกับระยะอื่นดังนี้
- ใส่ปุ๋ยครั้งที่สองให้ทันช่วงกำเนิดช่อดอก-ตั้งท้อง ซึ่งอยู่ก่อนออกดอกราว 3-5 สัปดาห์
- คงน้ำตื้นประมาณ 1 สัปดาห์ก่อนถึง 1 สัปดาห์หลังออกดอกสูงสุด
- เก็บเกี่ยวราว 30 วันหลังออกดอก เช่น ออกดอกปลายตุลาคม เก็บเกี่ยวประมาณปลายพฤศจิกายน
ฝนทิ้งช่วงและน้ำท่วม: เตรียมรับอย่างไร
- ฝนทิ้งช่วงช่วงต้นฤดู: เลื่อนหว่านหรือเตรียมน้ำสำรอง การหว่านก่อนฝนมาจริงเสี่ยงต้นกล้าตาย
- น้ำท่วมช่วงต้นกล้า: ต้นกล้าจมน้ำนานไม่ได้ ควรมีทางระบายน้ำและตรวจร่องแปลงก่อนฝนหนัก
- น้ำท่วมใกล้ออกดอก-เก็บเกี่ยว: เสี่ยงข้าวล้มและเมล็ดเสียหาย ติดตามพยากรณ์ฝนและเตรียมเก็บเกี่ยวให้ทันเมื่อสุกแก่
ประกันข้าวหรือการวางแผนความเสี่ยงอ่านเพิ่มได้ที่ เครื่องมือคำนวณประกันภัยข้าว
คำถามที่พบบ่อย
นาปีปลูกเดือนไหน
โดยภาพรวมปลูกต้นฤดูฝน ราวพฤษภาคมถึงกรกฎาคม แล้วเก็บเกี่ยวช่วงปลายฝนถึงต้นหนาว ราวตุลาคมถึงธันวาคม แต่ละพื้นที่ต่างกันตามฝนและพันธุ์ ข้าวไวแสงวางแผนจากวันออกดอกมากกว่าวันหว่าน
ข้าวไวแสงหว่านเดือนไหนดี
ไม่มีวันหว่านเดียวที่ใช้ได้ทุกพื้นที่ เพราะขึ้นกับฝน ดิน และพันธุ์ เว็บนี้จึงไม่ระบุวันหว่านตายตัวสำหรับข้าวไวแสง ให้ปรึกษาเจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตรในพื้นที่หรือเกษตรกรที่ปลูกพันธุ์เดียวกัน
นาปีทำได้กี่รอบต่อปี
โดยทั่วไปทำได้ปีละ 1 รอบ เพราะอาศัยน้ำฝนในฤดูฝน ส่วนการทำรอบที่สองในปีเดียวกันคือนาปรังซึ่งต้องมีน้ำพอ
ช่วงไหนของนาปีเสี่ยงโรคและแมลงมากที่สุด
ต้นฝนระวังโรคไหม้ ส่วนช่วงตั้งท้องถึงออกรวงเป็นช่วงที่ควรเฝ้าระวังเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลเป็นพิเศษ
ศัพท์ที่ใช้ในหน้านี้
- นาปี
- การปลูกข้าวในฤดูฝน อาศัยน้ำฝนเป็นหลัก ปีละ 1 รอบ
- ฝนทิ้งช่วง
- ช่วงที่ฝนหายไปนานผิดปกติกลางฤดูฝน
- โรคไหม้
- โรคเชื้อราของข้าว พบที่ใบและคอรวง ระบาดง่ายเมื่อความชื้นสูง
อ่านต่อและเครื่องมือที่เกี่ยวข้อง
ประวัติการปรับปรุงเนื้อหา · อัปเดตล่าสุด 8 ตุลาคม 2569
- — เผยแพร่ฉบับแรก (ภาพรวมทั่วประเทศ)