สรุปสั้นๆ
- ต้นฤดูฝน (พฤษภาคม-มิถุนายน) ผลผลิตมักสูงกว่าปลายฝนถ้าฝนไม่ทิ้งช่วง เพราะแสงมากกว่า แต่เสี่ยงฝนทิ้งช่วงมิถุนายนถึงกรกฎาคมซึ่งตรงช่วงออกดอก
- ปลายฤดูฝน (กรกฎาคม-สิงหาคม) เตรียมดินยาก งอกต่ำ วัชพืชและโรคมากเพราะดินชื้นสูง แต่เก็บเกี่ยวหน้าแล้งทำให้ฝักและเมล็ดคุณภาพดี
- หน้าแล้งหรือหลังนา (พฤศจิกายน-ธันวาคม) ปลูกให้เร็วเพื่อไม่ให้ออกดอกตรงอากาศร้อนจัด ปลูกช้าถึงมกราคมหรือกุมภาพันธ์ดอกและไหมแห้ง เมล็ดไม่ติดเต็มฝัก
- เลือกเดือนปลูกให้ ช่วงเก็บ ไม่ตรงสิงหาคมถึงกันยายน ที่ฝนชุก และให้ ช่วงออกดอก ไม่ตรงฝนทิ้งช่วงหรืออากาศร้อนจัด ตารางด้านล่างเทียบให้ทุกเดือน
ฤดูปลูกถูกกำหนดด้วยฝน ความร้อน และช่วงเก็บ
ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ในไทยปลูกโดยอาศัยน้ำฝนเป็นหลัก จึงต้องเลือกวันปลูกให้สามช่วงสำคัญของต้น ได้แก่ งอก ออกดอก และเก็บเกี่ยว ตกในช่วงอากาศที่เหมาะ เมล็ดงอกดีที่ดินอุ่นราว 26-30 องศา ต้นโตดีที่อุณหภูมิเฉลี่ยราว 24-35 องศา ช่วงออกดอกต้องไม่ร้อนจัดและไม่ขาดน้ำ ส่วนช่วงเก็บต้องไม่ตรงฝนชุก
ทั้งสามช่วงปลูกจึงให้ผลต่างกันที่ความเสี่ยงและคุณภาพ ไม่ใช่ว่าช่วงไหนปลูกไม่ได้ การรู้ว่าความเสี่ยงอยู่ตรงไหนช่วยเตรียมน้ำ ร่องระบาย หรือเลือกพันธุ์อายุสั้นให้เหมาะ
ตารางเดือนปลูก เทียบเดือนเก็บและช่วงน้ำสำคัญ
ตารางนี้คำนวณจากกติกาชุดเดียวกับเครื่องมือ ใช้กลุ่มมาตรฐานราว 110-125 วัน ลิงก์อ่านรายละเอียดของแต่ละเดือนอยู่ใต้ตาราง
| ปลูกเดือน | ช่วงของฤดู | เก็บเกี่ยวราว | เทียบฝนชุก | ช่วงน้ำสำคัญที่สุด (ออกดอกถึงสร้างเมล็ด) | หมายเหตุ |
|---|---|---|---|---|---|
| มกราคม | ปลูกช้า (ออกดอกตรงร้อนจัด) | พฤษภาคม | ไม่ตรงช่วงฝนชุกสิงหาคม-กันยายน | มีนาคม | ออกดอกตรงอากาศร้อนจัด เมล็ดอาจไม่ติด |
| กุมภาพันธ์ | ปลูกช้า (ออกดอกตรงร้อนจัด) | มิถุนายน | ไม่ตรงช่วงฝนชุกสิงหาคม-กันยายน | เมษายน ถึง พฤษภาคม | ออกดอกตรงอากาศร้อนจัด เมล็ดอาจไม่ติด |
| มีนาคม | ช่วงที่ไม่มีคำแนะนำมาตรฐาน | กรกฎาคม | ไม่ตรงช่วงฝนชุกสิงหาคม-กันยายน | เมษายน ถึง พฤษภาคม | ไม่มีคำแนะนำมาตรฐานของเดือนนี้ ตรวจฝนและความชื้นดิน |
| เมษายน | ช่วงที่ไม่มีคำแนะนำมาตรฐาน | สิงหาคม | ตรงช่วงฝนชุก เสี่ยงฝักเน่า | พฤษภาคม ถึง มิถุนายน | ไม่มีคำแนะนำมาตรฐานของเดือนนี้ ตรวจฝนและความชื้นดิน |
| พฤษภาคม | ต้นฤดูฝน | กันยายน | ตรงช่วงฝนชุก เสี่ยงฝักเน่า | มิถุนายน ถึง กรกฎาคม | เสี่ยงฝนทิ้งช่วงตอนออกดอก ถ้าฝนดีผลผลิตสูง |
| มิถุนายน | ต้นฤดูฝน | ตุลาคม | ไม่ตรงช่วงฝนชุกสิงหาคม-กันยายน | กรกฎาคม ถึง สิงหาคม | เสี่ยงฝนทิ้งช่วงตอนออกดอก ถ้าฝนดีผลผลิตสูง |
| กรกฎาคม | ปลายฤดูฝน | พฤศจิกายน | ไม่ตรงช่วงฝนชุกสิงหาคม-กันยายน | สิงหาคม ถึง กันยายน | เตรียมดินยาก งอกต่ำ วัชพืชและโรคมาก เก็บหน้าแล้ง |
| สิงหาคม | ปลายฤดูฝน | ธันวาคม | ไม่ตรงช่วงฝนชุกสิงหาคม-กันยายน | กันยายน ถึง ตุลาคม | เตรียมดินยาก งอกต่ำ วัชพืชและโรคมาก เก็บหน้าแล้ง |
| กันยายน | ช่วงที่ไม่มีคำแนะนำมาตรฐาน | มกราคม | ไม่ตรงช่วงฝนชุกสิงหาคม-กันยายน | ตุลาคม ถึง พฤศจิกายน | ไม่มีคำแนะนำมาตรฐานของเดือนนี้ ตรวจฝนและความชื้นดิน |
| ตุลาคม | ช่วงที่ไม่มีคำแนะนำมาตรฐาน | กุมภาพันธ์ | ไม่ตรงช่วงฝนชุกสิงหาคม-กันยายน | พฤศจิกายน ถึง ธันวาคม | ไม่มีคำแนะนำมาตรฐานของเดือนนี้ ตรวจฝนและความชื้นดิน |
| พฤศจิกายน | ฤดูแล้ง/หลังนา | มีนาคม | ไม่ตรงช่วงฝนชุกสิงหาคม-กันยายน | ธันวาคม ถึง มกราคม | พึ่งความชื้นดินหรือน้ำ ปลูกให้เร็วเลี่ยงร้อนจัดตอนออกดอก |
| ธันวาคม | ฤดูแล้ง/หลังนา | เมษายน | ไม่ตรงช่วงฝนชุกสิงหาคม-กันยายน | มกราคม ถึง กุมภาพันธ์ | พึ่งความชื้นดินหรือน้ำ ปลูกให้เร็วเลี่ยงร้อนจัดตอนออกดอก |
ตารางคำนวณจากการปลูกกลางเดือนแต่ละเดือน เป็นช่วงประมาณการ แปลงที่ปลูกต้นเดือนหรือปลายเดือนเลื่อนไปได้ราวครึ่งเดือน
อ่านรายละเอียดของแต่ละเดือนปลูก:
ต้นฤดูฝน: ผลผลิตสูงถ้าฝนไม่ทิ้งช่วง
การปลูกพฤษภาคมถึงมิถุนายนให้ผลผลิตสูงกว่าการปลูกปลายฤดูฝนเมื่อฝนกระจายดี เพราะต้นได้แสงมากกว่าและเตรียมดินง่ายกว่า ความเสี่ยงสำคัญคือฝนทิ้งช่วงในมิถุนายนถึงกรกฎาคมที่ตรงช่วงออกดอก ซึ่งเป็นช่วงที่ขาดน้ำแล้วเสียหายมากที่สุด
- เตรียมน้ำเสริม: ถ้าแปลงมีน้ำให้ได้ ให้เตรียมไว้สำหรับช่วงออกดอกโดยเฉพาะ
- ช่วงเก็บ: ปลูกพฤษภาคมมักเก็บราวสิงหาคมถึงกันยายนซึ่งฝนชุก ให้เก็บตอนอากาศแห้งและลดความชื้นเมล็ดโดยเร็ว หรือเลือกพันธุ์อายุสั้นเพื่อเก็บก่อน
- ฝักเน่า: ฝนมากช่วงราว 30 วันก่อนเก็บทำให้ฝักเน่าและสารพิษจากเชื้อราเพิ่ม
ปลายฤดูฝน: คุณภาพดีตอนเก็บ แต่เตรียมยาก
การปลูกกรกฎาคมถึงสิงหาคมมักเจอดินชื้นสูง เตรียมดินยาก เมล็ดงอกต่ำ วัชพืชมาก และโรคระบาด ควรทำร่องระบายน้ำและเลือกวันที่ดินพอร่วน ข้อดีคือช่วงเก็บเกี่ยวตกหน้าแล้ง ฝักและเมล็ดแห้งดีและมีคุณภาพ
- ทำร่องระบายน้ำก่อนปลูก ไม่ให้น้ำขังโคนต้นอ่อน
- ใช้เมล็ดงอกสูงและเตรียมซ่อมให้ทันภายใน 7-10 วัน
- เฝ้าโรคราน้ำค้างและหนอนกระทู้ถี่ในเดือนแรก เพราะดินชื้นเอื้อให้โรคและแมลงเพิ่ม
หน้าแล้งและหลังนา: ปลูกเร็ว ไม่ช้าเกินธันวาคม
การปลูกพฤศจิกายนถึงธันวาคมส่วนใหญ่เป็นข้าวโพดหลังนา ใช้ความชื้นที่เหลือในดินหรือน้ำจากระบบให้น้ำ ควรปลูกให้เร็วเพื่อให้ระยะออกดอกไม่ตรงอากาศร้อนจัด การปลูกช้าถึงมกราคมหรือกุมภาพันธ์ทำให้ดอกและไหมแห้ง ผสมเกสรไม่ติด เมล็ดไม่เต็มฝักและผลผลิตต่ำ
- ตรวจความชื้นดินก่อนปลูก ถ้าไม่พอให้งอก 1-2 สัปดาห์แรกให้ให้น้ำก่อนปลูก
- ไม่ให้น้ำทันทีหลังปลูก เพราะดินอัดแน่นและเมล็ดอาจเน่า
- ถ้าอากาศเย็นเมล็ดงอกช้าและต้นอ่อนอาจใบม่วงชั่วคราว จะฟื้นเองเมื่ออากาศอุ่นขึ้น
อ่านรายละเอียดเฉพาะข้าวโพดหลังนาที่ ข้าวโพดหลังนา
มีนาคม-เมษายน และกันยายน-ตุลาคม: ไม่มีคำแนะนำมาตรฐาน
แหล่งข้อมูลที่เราใช้แบ่งฤดูปลูกเป็นต้นฝน ปลายฝน และหน้าแล้ง ไม่ได้พูดถึงการปลูกสองช่วงนี้ เครื่องมือยังคำนวณช่วงงานให้ได้ตามกติกาเดียวกัน แต่จะเตือนว่าไม่มีคำแนะนำมาตรฐาน ให้ตรวจฝนและความชื้นดินจริงและเทียบกับช่วงที่ใกล้ที่สุด
ต่อไป
เมื่อเลือกเดือนปลูกได้แล้ว อ่านเรื่อง เตรียมดินและเมล็ดพันธุ์ ต่อ และใช้ ปฏิทินแปลงข้าวโพดของฉัน ในโหมดวางแผนย้อนกลับ ใส่วันที่อยากเก็บแล้วดูว่าควรปลูกช่วงไหน
คำถามที่พบบ่อย
ปลูกข้าวโพดต้นฝนกับปลายฝนต่างกันอย่างไร
ต้นฝนพฤษภาคมถึงมิถุนายนผลผลิตสูงกว่าถ้าฝนไม่ทิ้งช่วงตอนออกดอก แต่ช่วงเก็บมักตรงฝนชุก ส่วนปลายฝนกรกฎาคมถึงสิงหาคมเตรียมดินยากและโรคมาก แต่เก็บหน้าแล้งทำให้ฝักและเมล็ดมีคุณภาพ
ทำไมปลูกข้าวโพดมกราคมถึงกุมภาพันธ์จึงไม่ดี
เพราะระยะออกดอกจะตรงกับอากาศร้อนจัด ดอกและไหมแห้ง ผสมเกสรไม่ติด เมล็ดติดไม่เต็มฝักและผลผลิตต่ำ ถ้าปลูกหลังนาควรปลูกให้เสร็จในพฤศจิกายนถึงธันวาคม
ปลูกข้าวโพดเดือนมีนาคมหรือกันยายนได้ไหม
คำนวณช่วงงานได้ แต่แหล่งข้อมูลที่เราใช้ไม่ได้ให้คำแนะนำมาตรฐานของสองช่วงนี้ ให้ตรวจฝนและความชื้นดินจริง และเตรียมน้ำเสริมถ้าช่วงออกดอกตรงหน้าแล้งหรือฝนทิ้งช่วง
ควรเลือกพันธุ์อายุสั้นเมื่อไร
เมื่ออยากให้เก็บเกี่ยวก่อนช่วงฝนชุกสิงหาคมถึงกันยายน หรือก่อนอากาศร้อนจัด พันธุ์อายุสั้นเก็บได้ราว 95-110 วัน แต่เมล็ดอาจชื้นกว่าตอนเก็บ ต้องมีที่ลดความชื้นให้ทัน
ศัพท์ที่ใช้ในหน้านี้
- ต้นฤดูฝน
- ช่วงที่ฝนเริ่มตกต่อเนื่อง ในไทยมักเป็นพฤษภาคมถึงมิถุนายน ดินเริ่มชื้นพอปลูก
- ฝนทิ้งช่วง
- ช่วงกลางฤดูฝนที่ฝนไม่ตกหลายสัปดาห์ติดกัน ถ้าตรงช่วงออกดอกทำให้เมล็ดติดน้อย
- ฝักเน่า
- โรคที่เชื้อราเข้าทำลายฝักและเมล็ดก่อนเก็บ พบมากเมื่อฝนชุกช่วงใกล้เก็บ และอาจปนเปื้อนสารพิษจากเชื้อรา
อ่านต่อและเครื่องมือที่เกี่ยวข้อง
ประวัติการปรับปรุงเนื้อหา · อัปเดตล่าสุด 14 ตุลาคม 2569
- — เผยแพร่ฉบับแรก