ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์หลังนา: ปลูกให้เร็ว ใช้ความชื้นเหลือ ให้น้ำให้ถูกจังหวะ

ทำไมปลูกหลังนาจึงนิยม และต้องระวังอะไร

ข้าวโพดอายุสั้นราว 110-125 วันและใช้น้ำน้อยกว่าการทำนาปรังหลายเท่า จึงเป็นทางเลือกของพื้นที่นาที่น้ำไม่พอทำนาปรัง การปลูกทันทีหลังเก็บข้าวช่วยใช้ความชื้นที่เหลือในดิน และเก็บเกี่ยวได้ก่อนฝนต้นฤดู แต่ต้องพึ่งความชื้นดินที่จำกัด จึงต้องเลือกเมล็ดและจังหวะให้น้ำให้ดี

เกษตรกรที่ปลูกหลังนามักไม่ได้จัดการหลังเก็บเกี่ยวเรื่องลดความชื้นหรือคุณภาพเมล็ด จึงเป็นเหตุผลที่ต้องอ่านหน้า เก็บเกี่ยวและลดความชื้น ก่อนถึงฤดูเก็บ

ปลูกเมื่อไร

• เดือนที่เหมาะ: พฤศจิกายนถึงธันวาคม หรือทันทีหลังเก็บเกี่ยวข้าวเพื่อใช้ความชื้นเหลือ
• ปลูกเร็ว: ต้นโตดีและระยะออกดอกไม่ตรงช่วงอุณหภูมิสูงเกินไป
• อากาศเย็นหน้าหนาว: ถ้าปีไหนอุณหภูมิต่ำ เมล็ดอาจงอกช้ากว่าปกติหรือต้นอ่อนมีใบสีม่วงคล้ายขาดฟอสฟอรัส ต้นจะฟื้นเมื่ออุณหภูมิสูงขึ้น
• ปลูกช้า: หลังธันวาคมออกดอกตรงอากาศร้อนจัด ดอกและไหมแห้ง ผสมเกสรไม่ติด

เตรียมดินและยกร่อง

หลังเก็บข้าวออกจากแปลง ไถดะหนึ่งครั้ง ตากแปลงราว 5-7 วันให้วัชพืชแห้งตาย จากนั้นพรวนด้วยโรตารีหนึ่งถึงสองครั้งให้ดินแตกเป็นก้อนเล็ก แล้วยกร่องเพื่อให้น้ำเข้าและระบายออกสะดวก บางพื้นที่ตัดตอซังข้าวแล้วปล่อยน้ำเข้าแปลงก่อนหยอดเมล็ด

• วิธีปลูก: ปลูกแบบพื้นราบหรือยกร่องก็ได้ตามชนิดดิน แถวห่างราว 75 ซม. หยอดเมล็ดหลุมละหนึ่งเมล็ด ได้ต้นราว 10,000 ถึง 11,000 ต้นต่อไร่ (ตัวอย่างจากแหล่งเดียว ปรับตามพันธุ์และดินของคุณ)
• ซ่อม: ปลูกซ่อมภายใน 7-10 วัน ให้ต้นโตและสุกแก่พร้อมกัน
• เมล็ดพันธุ์: เมล็ดงอกมากกว่า 80% และแข็งแรง เพราะความชื้นดินหลังนาจำกัด เลือกจานหยอดให้พอดีกับขนาดเมล็ด

ให้น้ำอย่างไรไม่ให้เมล็ดเน่า

• แปลงราบ: ให้น้ำก่อนปลูก แล้วรอให้ดินหมาดพอไถพรวน
• แปลงยกร่อง: ปลูกก่อนแล้วจึงให้น้ำตามร่อง
• หลังปลูกทันที: ไม่ให้น้ำ เพราะดินอัดแน่นจนเมล็ดงอกไม่ได้และเน่า ให้น้ำครั้งแรกหลังปลูกเมื่อเมล็ดงอกแล้ว และให้ครั้งต่อไปเมื่อดินแห้ง
• ช่วงออกดอก: ราว 7-8 สัปดาห์หลังปลูกต้องมีน้ำสม่ำเสมอ ให้ตามร่องพร้อมใส่ปุ๋ยครั้งที่สอง
• ใกล้เก็บ: เมื่อสุกแก่ทางสรีรวิทยาแล้วไม่ให้น้ำอีก เพราะไม่เพิ่มผลผลิตและฝักแห้งช้า

วัชพืชและข้าวร่วงหล่นในแปลง

ในแปลงหลังนา เมล็ดข้าวที่ร่วงหล่นจากการเก็บเกี่ยวล่าช้าจะงอกเป็นวัชพืชในแปลงข้าวโพดได้ และการให้น้ำบ่อยทำให้วัชพืชมากขึ้น การให้น้ำแบบไม่ท่วมสันร่องช่วยลดวัชพืช กำจัดวัชพืชระหว่างแถวราววันที่ 20-30 พร้อมใส่ปุ๋ยครั้งที่สอง ดูรายละเอียดที่ วัชพืชและปุ๋ยสามครั้ง

คำถามที่พบบ่อย

ศัพท์ที่ใช้ในหน้านี้

ข้าวโพดหลังนา

ข้าวโพดที่ปลูกต่อจากฤดูทำนา ใช้ความชื้นที่เหลือในดินหรือน้ำจากระบบให้น้ำ

โรตารี

เครื่องพรวนดินแบบจอบหมุน ทำให้ดินแตกเป็นก้อนเล็กก่อนยกร่อง

ยกร่อง

การทำสันและร่องในแปลง ให้น้ำเข้าและระบายออกตามร่องได้สะดวก