สรุปสั้นๆ
- ไก่เนื้อ: อาหารที่ต้องใช้ = FCR × น้ำหนักที่เพิ่มขึ้นของไก่ที่รอด ยิ่ง FCR ต่ำยิ่งประหยัด ค่า FCR ในเครื่องมือเป็นค่ากลางของแต่ละสายพันธุ์ ไม่ใช่ตัวเลขเฉพาะฟาร์ม
- ตัวอย่าง 100 ตัวที่ค่าตั้งต้น: ไก่เนื้อบรอยเลอร์ใช้อาหารราว 328.3 กก. ค่าอาหารราว 5,910 บาท ต้นทุนอาหารราว 28.8 บาทต่อกิโลกรัมน้ำหนักที่เพิ่ม
- ไก่ไข่: ตัวอย่าง 100 ตัว 30 วัน ได้ไข่ราว 2,550 ฟอง ต้นทุนอาหารราว 1.85 บาทต่อฟอง กำไรขั้นต้นราว 4,455 บาท (ยังไม่หักค่าไก่สาวและค่าอื่น)
- ไก่พื้นเมืองใช้อาหารต่อกิโลกรัมสูงกว่ามาก แต่ราคาขายต่อกิโลกรัมก็สูงกว่า จึงต้องดูกำไรต่อตัว ไม่ใช่ดูแค่ต้นทุนต่อกิโลกรัม
- เครื่องมือคิดเฉพาะค่าอาหารและกำไรขั้นต้นโดยประมาณ ไม่รวมค่ายา โรงเรือน ไฟฟ้า แรงงาน ค่าทั้งหมดเป็นค่าสมมติ ให้แทนด้วยตัวเลขของฟาร์มคุณ
ทำไมต้องแยกคิดไก่เนื้อกับไก่ไข่
ไก่เนื้อขายเป็นน้ำหนักตัวเมื่อโตเต็มที่ ตัวเลขสำคัญจึงเป็นน้ำหนักที่เพิ่มและอัตราแลกเนื้อ ส่วนไก่ไข่ขายเป็นไข่ทุกวันตลอดช่วงให้ไข่ ตัวเลขสำคัญคืออาหารต่อตัวต่อวันและสัดส่วนแม่ไก่ที่ออกไข่ ทั้งสองแบบมีสูตรคนละอย่าง เครื่องมือจึงมีสองโหมด
ส่วนสายพันธุ์ก็ต่างกันมาก ไก่เนื้อบรอยเลอร์โตเร็วและแลกเนื้อดี แต่ไก่พื้นเมืองเลี้ยงนานกว่าและกินอาหารต่อกิโลกรัมมากกว่า แลกกับราคาขายต่อกิโลกรัมที่สูงกว่า ตัวเลขในเครื่องมือจึงแยกตามสายพันธุ์เพื่อให้เปรียบเทียบได้
ระบบคิดอย่างไร
- ค่า FCR และราคาอาหารในเครื่องมือเป็นช่วงทั่วไป บางสายพันธุ์ยังไม่มีตัวเลขที่ยืนยันจากฟาร์มไทยโดยตรง จึงควรใช้ค่าจริงของฟาร์มคุณเมื่อมี
ตัวอย่างใช้งานทีละขั้น (ค่าตั้งต้นของเครื่องมือ)
ตัวอย่างไก่เนื้อบรอยเลอร์ 100 ตัว อัตรารอด 95% น้ำหนักเริ่มต้น 40 กรัม เป้าหมาย 2,200 กรัม FCR 1.6 อาหารกิโลกรัมละ 18 บาท (ค่าสมมติ)
- ไก่ที่รอด = 100 × 95% = 95 ตัว น้ำหนักที่เพิ่มต่อตัว = (2,200 − 40) ÷ 1,000 = 2.16 กก.
- อาหารรวม = 1.6 × 95 × 2.16 = 328.3 กก.
- ค่าอาหาร = 328.3 × 18 = 5,910 บาท (ต้นทุนอาหารต่อกก.ที่เพิ่ม 28.8 บาท)
- รายได้ = 209.0 กก. × 42 = 8,778 บาท หักค่าอาหารและค่าลูกไก่ 1,950 = กำไรขั้นต้น 918 บาท
| สายพันธุ์ | FCR | อาหารรวม (กก.) | ค่าอาหาร (บาท) | ต้นทุนอาหาร/กก. (บาท) | กำไรขั้นต้น (บาท) |
|---|---|---|---|---|---|
| ไก่เนื้อ (บรอยเลอร์) | 1.60 | 328.3 | 5,910 | 28.8 | 918 |
| ไก่เนื้อโคราช | 2.30 | 364.3 | 6,193 | 39.1 | 4,867 |
| ไก่พื้นเมือง/ประดู่หางดำ | 4.38 | 436.2 | 6,544 | 65.7 | 2,520 |
ราคาขายต่อกิโลกรัมของแต่ละพันธุ์ต่างกันมากในค่าตั้งต้น จึงมีกำไรขั้นต้นต่างกันไม่ตรงตามต้นทุนอาหาร ควรใส่ราคาที่ตลาดคุณรับจริง
ใส่ตัวเลขของคุณที่ เครื่องมือต้นทุนอาหารไก่ ถ้าเลี้ยงหมูด้วย ดู ต้นทุนอาหารหมูขุน
อะไรกระทบต้นทุนมากที่สุด
| FCR | ค่าอาหาร (บาท) | ต้นทุนอาหาร/กก. (บาท) | กำไรขั้นต้น (บาท) |
|---|---|---|---|
| 1.4 | 5,171 | 25.2 | 1,657 |
| 1.6 | 5,910 | 28.8 | 918 |
| 1.8 | 6,648 | 32.4 | 180 |
| 2.0 | 7,387 | 36.0 | -559 |
FCR เพิ่มขึ้นทุก 0.2 ค่าอาหารเพิ่มราว 739 บาทต่อ 100 ตัว FCR จึงเป็นตัวชี้วัดที่ควรติดตามทุกรอบเลี้ยง
| อัตราให้ไข่ (%) | ไข่รวม (ฟอง) | ต้นทุนอาหาร/ฟอง (บาท) | กำไรขั้นต้น (บาท) |
|---|---|---|---|
| 70 | 2,100 | 2.25 | 2,835 |
| 80 | 2,400 | 1.97 | 3,915 |
| 85 | 2,550 | 1.85 | 4,455 |
| 90 | 2,700 | 1.75 | 4,995 |
ค่าอาหารต่อวันคงที่ไม่ว่าแม่ไก่จะออกไข่มากหรือน้อย ถ้าอัตราให้ไข่ตก ต้นทุนต่อฟองจึงเพิ่มขึ้นและกำไรลดลงเร็ว
ใช้ให้ได้ประโยชน์
- ใช้ FCR จากรอบเลี้ยงที่ผ่านมาของฟาร์มเอง โดยคำนวณจากอาหารที่ใช้จริงหารด้วยน้ำหนักที่เพิ่ม แทนค่ากลาง
- ใส่ราคาอาหารที่ซื้อจริง รวมค่าส่ง แล้วอย่าลืมว่าราคาอาหารเปลี่ยนตามเดือน
- ลองหลายระดับ FCR และอัตรารอด เพื่อดูว่ารับความเสี่ยงได้เท่าไร
- เทียบกำไรต่อตัว ระหว่างสายพันธุ์ ไม่ใช่เทียบแค่ต้นทุนต่อกิโลกรัม
- บวกต้นทุนอื่นเอง เช่น ยา วัคซีน ไฟฟ้า แรงงาน โรงเรือน เพราะเครื่องมือคิดเฉพาะค่าอาหารและค่าลูกไก่
ข้อสมมติและข้อจำกัด
- ค่าตั้งต้นทั้งหมดเป็นค่าสมมติเพื่อสาธิต ไม่ใช่ตัวเลขเฉพาะฟาร์ม สายพันธุ์ หรือฤดูกาลใด
- ตัวเลขของไก่บรอยเลอร์และไก่ไข่เชิงพาณิชย์มีข้อมูลจากฟาร์มไทยโดยตรงน้อย ควรปรับด้วยค่าจริงของฟาร์มคุณ
- กำไรขั้นต้นหักเฉพาะค่าอาหารและค่าลูกไก่ ไม่รวมค่ายา วัคซีน โรงเรือน ไฟฟ้า แรงงาน และไม่รวมไก่ตายก่อนถึงเป้า (ใส่ผ่านอัตรารอด)
- โหมดไก่ไข่ไม่หักค่าไก่สาวออกจากกำไร เพราะไก่สาวใช้ได้หลายรอบ ผู้ใช้เฉลี่ยค่าไก่สาวเองตามอายุการใช้งาน
- คู่มือนี้เป็นคู่มือการใช้เครื่องมือ ไม่ใช่งานวิชาการเต็มรูปและไม่ได้ผ่านผู้เชี่ยวชาญภายนอก เนื้อหาเป็นข้อมูลประกอบการตัดสินใจ
ที่มาของข้อมูลและวิธีทำคู่มือนี้
- อธิบายจากระบบของเครื่องมือ ตัวเลขในตารางและตัวอย่างคำนวณสดจากเอนจินเดียวกับเครื่องมือ และตรวจซ้ำด้วยสูตรเขียนแยก
- ค่าตั้งต้นเป็นสมมติฐานของเครื่องมือที่รวบรวมตอนสร้าง ไม่อ้างเป็นข้อมูลยืนยัน
- จัดทำโดยกองบรรณาธิการฟาร์มเกษตร หากพบข้อมูลคลาดเคลื่อนแจ้งได้ตามช่องทางในหน้านโยบายบรรณาธิการ
คำถามที่พบบ่อย
FCR ของไก่เนื้อคำนวณอย่างไรจากฟาร์มของเรา?
นำน้ำหนักอาหารที่ใช้ทั้งหมดในรอบเลี้ยง หารด้วยน้ำหนักตัวไก่ที่เพิ่มขึ้นทั้งหมด (น้ำหนักตอนขายรวม ลบน้ำหนักลูกไก่ตอนเริ่มรวม) เช่นใช้อาหาร 328.3 กก. ได้น้ำหนักเพิ่ม 205.2 กก. จะได้ FCR 1.6
ทำไมไก่พื้นเมืองกำไรต่อตัวดีทั้งที่กินอาหารมาก?
เพราะในค่าตั้งต้นราคาขายต่อกิโลกรัมของไก่พื้นเมืองสูงกว่าไก่เนื้อบรอยเลอร์ราวสองเท่าครึ่ง ส่วนต่างตรงนี้ชดเชยต้นทุนอาหารที่สูงกว่า แต่ต้องมีตลาดที่รับในราคานั้นจริง
ต้นทุนต่อฟองคิดรวมอะไรบ้าง?
เฉพาะค่าอาหารต่อวันหารด้วยจำนวนไข่ต่อวัน ที่ค่าตั้งต้นได้ราว 1.85 บาทต่อฟอง ไม่รวมค่ายา ไฟฟ้า แรงงาน ค่าไก่สาว และไม่ได้คิดไข่ที่ตกเกรดหรือแตก
ถ้าราคาอาหารขึ้น กำไรเปลี่ยนเท่าไร?
ค่าอาหารเปลี่ยนตามสัดส่วนราคา เช่นบรอยเลอร์ตัวอย่างค่าอาหาร 5,910 บาท ถ้าราคาอาหารเพิ่ม 10% ค่าอาหารเพิ่มราว 591 บาท ใส่ราคาใหม่ในเครื่องมือเพื่อดูผลเต็ม
ทำไมเครื่องมือแสดงช่วงต้นทุนต่ำและสูงด้วย?
เพราะค่า FCR จริงของแต่ละฟาร์มไม่ตายตัว เครื่องมือแสดงช่วงประมาณ -10% ถึง +15% ของค่าอาหารที่คำนวณ เพื่อเตือนว่าตัวเลขเดียวไม่ใช่คำตอบแน่นอน
ศัพท์ที่ใช้ในคู่มือนี้
- FCR (อัตราแลกเนื้อ)
- น้ำหนักอาหารที่ใช้ต่อน้ำหนักตัวไก่ที่เพิ่มหนึ่งกิโลกรัม ยิ่งต่ำยิ่งประหยัด
- อัตรารอด
- สัดส่วนไก่ที่รอดชีวิตจนถึงวันขายต่อจำนวนที่เริ่มเลี้ยง
- อัตราให้ไข่
- สัดส่วนแม่ไก่ที่ออกไข่ในแต่ละวัน เช่น 85% คือ 100 ตัวได้ไข่ 85 ฟอง
- กำไรขั้นต้น
- รายได้หักค่าอาหารและค่าลูกไก่ ยังไม่หักต้นทุนอื่น
เครื่องมือที่เกี่ยวข้อง
ประวัติการปรับปรุงเนื้อหา · อัปเดตล่าสุด 7 ตุลาคม 2569
- — เผยแพร่ครั้งแรก (รูปแบบคู่มือการใช้เครื่องมือ)