รู้กำไรขาดทุนก่อนเลี้ยงกุ้ง (กุ้งขาวแวนนาไม / กุ้งกุลาดำ)

ที่ค่าเริ่มต้นของเครื่องมือนี้ (อ้างอิงข้อมูลจริง) กุ้งกุลาดำให้กำไรต่อไร่สูงกว่ากุ้งขาวเล็กน้อย เพราะแม้ผลผลิตต่อไร่จะน้อยกว่ามาก (เลี้ยงเบากว่า ความหนาแน่นแค่ ~20 ตัว/ตร.ม. เทียบกุ้งขาว 75 ตัว/ตร.ม.) แต่ราคาต่อกก. สูงกว่าถึง 30-50% และต้นทุนพลังงาน (เครื่องตีน้ำ) ต่ำกว่าเพราะเลี้ยงเบากว่า ชดเชยผลผลิตที่น้อยกว่าได้ ข่าวปี 2569 รายงานว่าเกษตรกรบางส่วนกำลังย้ายกลับมาเลี้ยงกุ้งกุลาดำเพื่อหนีความเสี่ยงโรคระบาดในกุ้งขาวด้วย แต่กุ้งกุลาดำก็เลี้ยงยากกว่าจริง (สายพันธุ์บอบบางกว่า จัดการยากกว่า) ตัวเลขนี้ไม่รวมความเสี่ยงด้านการจัดการ ลองสลับดูทั้ง 2 แบบในเครื่องมือ

เพราะผลผลิตกุ้งขึ้นกับ 3 ปัจจัยที่กระทบกันจริง: ความหนาแน่นปล่อย (ตัว/ตร.ม.) × อัตรารอด (%) ÷ ขนาดที่ตั้งใจจับ (ตัว/กก.) เครื่องมือนี้คำนวณให้อัตโนมัติจาก 3 ค่านี้ เพื่อให้เห็นชัดว่าถ้าอัตรารอดตกจาก 70% เหลือ 30% (เช่นเจอโรคระบาด) ผลผลิตจะหายไปกี่กก./ไร่ทันที ไม่ใช่แค่ตัวเลขคงที่ที่ปรับตามใจ

เพราะราคากุ้งผูกกับขนาดตัวชัดเจนกว่าพืชแทบทุกชนิด — ยิ่งจับตอนตัวใหญ่ (ตัวเลขนับต่อกก. น้อย เช่น 30-40 ตัว/กก.) ยิ่งขายได้ราคาสูงกว่าจับตอนตัวเล็ก (60-100 ตัว/กก.) มาก เครื่องมือนี้มีตารางราคาอ้างอิงจริงตามขนาด เปลี่ยนราคาให้อัตโนมัติเมื่อเปลี่ยนขนาดที่จับ (ยังปรับราคาเองต่อได้เสมอ เพราะราคาจริงผันผวนรายวัน) แลกกับต้องเลี้ยงนานขึ้นกว่าจะได้ตัวใหญ่ ซึ่งเครื่องมือนี้ยังไม่ได้คำนวณผลกระทบต่อระยะเวลาเลี้ยง/รอบต่อปีให้อัตโนมัติ ต้องปรับเองในขั้นที่ 4

เพราะโรคกุ้งตายด่วน (EMS/AHPND) คือความเสี่ยงใหญ่ที่สุดของการเลี้ยงกุ้งไทย เคยทำให้ผลผลิตกุ้งไทยทั้งประเทศลดจาก 640,000 ตัน (ปี 2553) เหลือ 250,000 ตัน (ปี 2556) ภายในไม่กี่ปี กุ้งที่ติดเชื้ออาจตายสูงถึง 100% ภายในเวลาประมาณ 30 วัน อัตรารอดจริงในสนามจึงกระจายกว้างมาก (35-65% ทั่วไป ต่ำสุดใกล้ 0% ถ้าเจอโรครุนแรง) กราฟนี้ช่วยให้เห็นก่อนตัดสินใจว่าถ้าอัตรารอดตกลงจริง จะขาดทุนแค่ไหน ไม่ใช่ดูแค่ตัวเลขกำไรกรณีดีที่สุดอย่างเดียว

โครงสร้างต้นทุน 8 หมวดของกุ้งขาวอ้างอิงข้อมูลจริงจากกรมประมง (ต้นทุนการเลี้ยงกุ้งขาวแวนนาไมเฉลี่ยต่อไร่ต่อรุ่น) แม้จะเป็นข้อมูลปี 2555 แต่สัดส่วนต้นทุน (ค่าอาหาร ~50%, ค่าพลังงาน ~17% เป็นต้น) ยังใช้ได้ดีเพราะเป็นสัดส่วนที่ค่อนข้างคงที่ในอุตสาหกรรมนี้ ราคาลูกกุ้ง/อาหารปรับขึ้นเล็กน้อยจากค่าเดิมเพื่อสะท้อนเงินเฟ้อ (ประมาณของทีมงาน) ราคาขายอ้างอิงข้อมูลปี 2568-2569 หลายแหล่ง ส่วนตัวเลขของกุ้งกุลาดำ (ความหนาแน่น/อัตรารอด/FCR) เป็นค่าประมาณจากข้อมูลทั่วไปเรื่องความยากในการเลี้ยง ไม่ใช่ตัวเลขวิจัยเฉพาะเจาะจงเท่ากุ้งขาว ราคากุ้งทุกชนิดผันผวนสูงมากรายวันตามสถานการณ์ตลาด/ส่งออก ควรตรวจราคาซื้อขายจริง ณ ขณะนั้นก่อนตัดสินใจเสมอ