คำนวณภาษีเงินได้คณะบุคคล 2569

วิสาหกิจชุมชนคือคณะบุคคล/ห้างหุ้นส่วนสามัญที่จดทะเบียนกับกรมส่งเสริมการเกษตรตามกฎหมายว่าด้วยการส่งเสริมวิสาหกิจชุมชนเพิ่มเติมอีกขั้นหนึ่ง ทำให้ได้สิทธิยกเว้นภาษีเงินได้ทั้งจำนวนถ้าเงินได้ไม่เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี (ถ้ายังมีผลอยู่) ส่วนคณะบุคคล/ห้างหุ้นส่วนสามัญทั่วไปที่ยังไม่ได้จดทะเบียนวิสาหกิจชุมชน (เช่น กลุ่มเกษตรกรที่รวมกันทำนา/ขายผลผลิตแต่ยังไม่จด) ไม่มีสิทธิยกเว้นนี้ ต้องเสียภาษีตามปกติตั้งแต่บาทแรกที่เกินเกณฑ์ขั้นบันได ถ้ากลุ่มของคุณจดทะเบียนวิสาหกิจชุมชนแล้ว ควรใช้เครื่องมือคำนวณภาษีวิสาหกิจชุมชนแทนเครื่องมือนี้

ตั้งแต่ 1 มกราคม 2558 เป็นต้นไป กฎหมายแก้ไขปิดช่องโหว่ "แตกหน่วยภาษี" (การตั้งหลายคณะบุคคลเพื่อกระจายเงินได้หนีขั้นบันไดภาษี) โดยกำหนดให้เงินส่วนแบ่งกำไรที่คณะบุคคล/ห้างหุ้นส่วนสามัญจ่ายให้สมาชิกแต่ละคน ต้องนำมารวมคำนวณเป็นเงินได้ส่วนตัวของสมาชิกอีกครั้ง (ยกเลิกการยกเว้นเดิมตามมาตรา 42(14)) โดยไม่มีเครดิตภาษีจากภาษีที่คณะบุคคลเสียไปแล้วเลย ผลคือเงินก้อนเดียวกันถูกเก็บภาษี 2 ชั้น: ชั้นแรกที่ระดับคณะบุคคลเอง ชั้นที่สองที่ระดับสมาชิกแต่ละคนตอนรับเงินปันส่วน ก่อนปี 2558 มีแค่ชั้นเดียว การตั้งคณะบุคคลจึงเคยเป็นเทคนิควางแผนภาษียอดนิยม แต่หลังปฏิรูปนี้มักไม่คุ้มอีกต่อไปแล้ว

เป็นการประมาณเท่านั้น เครื่องมือนี้ให้เลือก "อัตราภาษีส่วนตัวโดยประมาณ" ของสมาชิกแบบภาพรวม (ขั้นบันไดเดียวกับภาษีบุคคลธรรมดา) มาคูณกับส่วนแบ่งที่แต่ละคนได้รับ แต่ภาษีจริงของสมาชิกแต่ละคนขึ้นกับเงินได้อื่น ค่าลดหย่อนส่วนตัว และสถานะทางภาษีทั้งหมดของคนนั้น ซึ่งต่างกันได้มากในแต่ละคน เงินส่วนแบ่งกำไรที่ได้รับจะไปรวมกับเงินได้อื่นของสมาชิกคนนั้น แล้วคำนวณภาษีที่อัตราขั้นบันไดตามเงินได้รวมทั้งปีของตัวเองจริงๆ อีกที ไม่ใช่คำนวณแยกเป็นก้อนเดียว ควรใช้ตัวเลขนี้เป็นแนวทางคร่าวๆ เท่านั้น

กฎหมายกำหนดให้หักค่าลดหย่อนได้คนละ 60,000 บาท เฉพาะผู้เป็นหุ้นส่วนหรือบุคคลในคณะบุคคลที่เป็นผู้อยู่ในประเทศไทย แต่รวมกันทั้งหมดต้องไม่เกิน 120,000 บาท ซึ่งเท่ากับเพดานที่ 2 คนเท่านั้น ไม่ว่าจะมีสมาชิกจริงกี่คนก็ตาม เป็นกฎเดียวกับที่ใช้กับวิสาหกิจชุมชนทุกจุด ไม่ใช่ข้อผิดพลาด แต่เป็นเพดานตายตัวตามประกาศอธิบดีกรมสรรพากร

ขึ้นกับระดับเงินได้และอัตราภาษีส่วนตัวของสมาชิกแต่ละคน โดยทั่วไปหลังปฏิรูปปี 2558 การตั้งคณะบุคคลมักไม่ได้ช่วยประหยัดภาษีเหมือนก่อนอีกแล้ว เพราะต้องเสียภาษี 2 ชั้น เทียบกับทำในนามบุคคลธรรมดาคนเดียวที่เสียภาษีชั้นเดียว ข้อดีที่ยังเหลืออยู่ของการตั้งคณะบุคคลคือค่าลดหย่อนชั้นที่ 1 ที่สูงกว่า (120,000 เทียบ 60,000 บาท) ซึ่งช่วยได้เฉพาะกรณีเงินได้ไม่สูงมากนัก ลองปรับตัวเลขในเครื่องมือด้านบนดูว่ากรณีของกลุ่มคุณคุ้มหรือไม่คุ้ม ก่อนตัดสินใจตั้งคณะบุคคลจริง ควรปรึกษาสรรพากรพื้นที่หรือนักบัญชีด้วย เพราะมีปัจจัยอื่นนอกเหนือจากภาษี เช่น ความสะดวกในการทำธุรกรรม/เปิดบัญชีร่วม ที่อาจทำให้ยังคุ้มที่จะตั้งอยู่ดี

ต้องขอเลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากรของคณะบุคคล/ห้างหุ้นส่วนสามัญภายใน 60 วันนับแต่วันที่มีเงินได้ ต้องจัดทำรายงานเงินสดรับ-จ่าย (หรือบัญชีรายรับรายจ่ายที่เกี่ยวข้อง) และยื่นแบบแสดงรายการภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา (ภ.ง.ด.90/91) ในนามคณะบุคคล/ห้างหุ้นส่วนสามัญทุกปีที่มีเงินได้ แยกต่างหากจากแบบภาษีส่วนตัวของสมาชิกแต่ละคน หากมีการเปิดบัญชีธนาคารร่วมกันในนามคณะบุคคล ควรตรวจสอบเงื่อนไขของธนาคารเพิ่มเติมด้วย