สรุปสั้นๆ
- เครื่องมือคิดต้นทุนต่อรอบจากรายการหลัก (เตรียมดิน เมล็ดพันธุ์ ปุ๋ย ยา แรงงาน เก็บเกี่ยว และค่าสูบน้ำสำหรับนาปรัง) แล้วคูณจำนวนรอบต่อปี
- ที่ค่าตั้งต้นนาปี ต้นทุนราว 4,550 บาทต่อไร่ รายได้ 4,000 บาท ผลคือขาดทุนราว 550 บาทต่อไร่ เพราะเครื่องมือไม่รวมเงินช่วยเหลือจากภายนอก
- นาปรังสองรอบที่ค่าตั้งต้นได้กำไรราว 412 บาทต่อไร่ต่อปี แต่บางมากและขึ้นกับค่าสูบน้ำกับผลผลิตที่ทำได้จริง
- ราคาคุ้มทุนของนาปีตามค่าตั้งต้นอยู่ที่ราว 9,100 บาทต่อตัน หรือผลผลิตคุ้มทุนราว 568.75 กก.ต่อไร่
- ข้าวหอมมะลิผลผลิตต่ำกว่าแต่ราคาสูงกว่ามาก จึงให้กำไรต่อไร่ดีกว่าอย่างชัดในตัวอย่าง ค่าทั้งหมดเป็นสมมติ ให้แทนด้วยตัวเลขจริงของคุณ
ทำไมคิดกำไรนาข้าวถึงต้องละเอียด
ข้าวเปลือกขายเป็นตัน แต่ต้นทุนวัดเป็นบาทต่อไร่ ผลผลิตหนึ่งไร่อยู่ในหลักร้อยกิโลกรัม ทำให้ส่วนต่างระหว่างรายได้กับต้นทุนแคบ ผลผลิตที่ต่างกันเพียงห้าสิบกิโลกรัมหรือราคาที่ต่างกันหนึ่งพันบาทต่อตันก็เปลี่ยนผลลัพธ์ได้ชัด
เครื่องมือนี้ช่วยให้เห็นตัวเลขนั้นก่อนลงมือ ว่านาปีหรือนาปรังเหมาะกับที่ของคุณ พันธุ์ไหนคุ้มกว่าที่ต้นทุนใกล้กัน และราคาต่ำสุดที่รับไหวคือเท่าไร
ระบบคิดอย่างไร
- เครื่องมือไม่รวมเงินช่วยเหลือหรือส่วนต่างราคาจากภายนอก เพราะเงื่อนไขเปลี่ยนได้ ผู้ใช้บวกเพิ่มเองได้ถ้าต้องการ
ตัวอย่างใช้งานทีละขั้น (ค่าตั้งต้นของเครื่องมือ)
ตัวอย่างเริ่มจากนาปีที่ผลผลิต 500 กก.ต่อไร่ ขายที่ 8,000 บาทต่อตัน ค่าทั้งหมดเป็นค่าสมมติของเครื่องมือ
- ต้นทุน = 500 + 400 + 1,800 + 500 + 800 + 550 = 4,550 บาทต่อไร่ (นาปีไม่มีค่าสูบน้ำ)
- รายได้ = 500 × 8,000 ÷ 1,000 = 4,000 บาทต่อไร่
- กำไร = 4,000 − 4,550 = -550 บาทต่อไร่ (ติดลบ 550)
- ผลผลิตคุ้มทุน = 4,550 ÷ (8,000 ÷ 1,000) = 568.75 กก.ต่อไร่ หรือราคาคุ้มทุนที่ผลผลิตเท่าเดิม 9,100 บาทต่อตัน
| ประเภท | รอบ/ปี | ต้นทุน/รอบ (บาท) | รายได้/รอบ (บาท) | กำไร/รอบ (บาท) | กำไร/ปี (บาท) |
|---|---|---|---|---|---|
| นาปี (น้ำฝน) | 1 | 4,550 | 4,000 | -550 | -550 |
| นาปรัง 1 รอบ | 1 | 5,050 | 5,256 | 206 | 206 |
| นาปรัง 2 รอบ | 2 | 5,050 | 5,256 | 206 | 412 |
นาปรังผลผลิตสูงกว่า (657 กก.) แต่มีค่าสูบน้ำ 500 บาทต่อรอบ รอบเดียวยังบางมาก การทำสองรอบต่อปีทำให้กำไรต่อปีเพิ่มเป็นเท่าตัว
ใส่ตัวเลขของคุณที่ เครื่องมือกำไรขาดทุนทำนาข้าว ถ้าจะตัดสินใจขายตอนไหน ดู เก็บข้าวรอราคาหรือขายเลย
อะไรกระทบกำไรมากที่สุด
| พันธุ์ | ผลผลิต (กก./ไร่) | ราคา (บาท/ตัน) | รายได้ (บาท) | กำไร/รอบ (บาท) |
|---|---|---|---|---|
| หอมมะลิ | 375 | 16,000 | 6,000 | 1,450 |
| เจ้าทั่วไป | 500 | 8,000 | 4,000 | -550 |
| เหนียว | 440 | 9,000 | 3,960 | -590 |
ตัวคูณผลผลิตและราคาแต่ละพันธุ์เป็นค่าสมมติของเครื่องมือ ราคาจริงต่างกันตามฤดูและตลาด ใช้เพื่อเห็นทิศทางว่าราคาต่อหน่วยที่สูงกว่ามากชดเชยผลผลิตที่ต่ำกว่าได้
| ราคา (บาท/ตัน) | รายได้ (บาท) | กำไร/ไร่/รอบ (บาท) |
|---|---|---|
| 6,400 | 3,200 | -1,350 |
| 7,200 | 3,600 | -950 |
| 8,000 | 4,000 | -550 |
| 8,800 | 4,400 | -150 |
| 9,600 | 4,800 | 250 |
ราคาเปลี่ยน 10% (800 บาทต่อตัน) กำไรต่อไร่เปลี่ยน 400 บาท ทุกราคาที่ต่ำกว่าราคาคุ้มทุนราว 9,100 บาทต่อตันคือขาดทุน
ใช้ให้ได้ประโยชน์
- กรอกต้นทุนจริงของแปลง โดยเฉพาะค่าเช่านาถ้ามี (ใส่รวมในช่องที่ใกล้ที่สุด) เพราะค่าตั้งต้นไม่รวมค่าเช่าที่
- ใช้ผลผลิตจริงของแปลงเอง จากรอบก่อน ไม่ใช่ผลผลิตสูงสุดที่เคยได้ครั้งเดียว
- ดูราคาคุ้มทุน แล้วเทียบกับราคาที่ตลาดใกล้คุณรับซื้อ ถ้าราคาปัจจุบันต่ำกว่านั้น ต้องหาทางลดต้นทุนหรือขายต่างรูปแบบ
- เทียบนาปรังเฉพาะเมื่อมีน้ำจริง และตรวจว่าค่าสูบน้ำของคุณใกล้ค่าตั้งต้นหรือไม่
- ลองกรณีราคาลบ 10–20% ในตารางผลของราคา เพื่อรู้ว่ารับความเสี่ยงได้แค่ไหน
ข้อสมมติและข้อจำกัด
- ค่าตั้งต้นทั้งหมดเป็นค่าสมมติเพื่อสาธิต ไม่ใช่ต้นทุนหรือราคาจริงของพื้นที่ใดหรือฤดูใด
- ไม่รวมเงินช่วยเหลือ เงินส่วนต่างราคา หรือโครงการภายนอกใดๆ
- ไม่รวมค่าเช่านา ดอกเบี้ย ภาษี และความเสียหายจากน้ำท่วม ภัยแล้ง หรือโรคแมลง
- ตัวคูณผลผลิตและราคาของพันธุ์ข้าวเป็นค่าประมาณเพื่อเปรียบเทียบ ไม่ใช่ค่าเฉลี่ยของทุกพื้นที่
- คู่มือนี้เป็นคู่มือการใช้เครื่องมือ ไม่ใช่งานวิชาการเต็มรูปและไม่ได้ผ่านผู้เชี่ยวชาญภายนอก เนื้อหาเป็นข้อมูลประกอบการตัดสินใจ
ที่มาของข้อมูลและวิธีทำคู่มือนี้
- อธิบายจากระบบของเครื่องมือ ตัวเลขในตารางและตัวอย่างคำนวณสดจากเอนจินเดียวกับเครื่องมือ และตรวจซ้ำด้วยสูตรเขียนแยก
- ค่าตั้งต้นเป็นสมมติฐานของเครื่องมือที่รวบรวมตอนสร้าง ไม่อ้างเป็นข้อมูลยืนยัน
- จัดทำโดยกองบรรณาธิการฟาร์มเกษตร หากพบข้อมูลคลาดเคลื่อนแจ้งได้ตามช่องทางในหน้านโยบายบรรณาธิการ
คำถามที่พบบ่อย
ทำไมที่ค่าตั้งต้นนาปีถึงขาดทุน?
เพราะต้นทุนราว 4,550 บาทต่อไร่ สูงกว่ารายได้ 4,000 บาทที่ผลผลิตและราคาตั้งต้น เครื่องมือไม่รวมเงินช่วยเหลือจากภายนอก ถ้าของคุณมี ให้บวกเพิ่มเองเพื่อดูภาพจริง
นาปรังสองรอบคุ้มกว่านาปีเสมอไหม?
ไม่เสมอไป ต้องดูว่ามีน้ำพอ ค่าสูบน้ำเท่าไร และผลผลิตสองรอบได้จริงหรือไม่ ที่ค่าตั้งต้นได้กำไรราว 412 บาทต่อไร่ต่อปี แต่ถ้าผลผลิตลดหรือราคาตกลงเล็กน้อยก็กลับเป็นขาดทุนได้
ควรเปลี่ยนไปปลูกข้าวหอมมะลิไหม?
ในตัวอย่าง หอมมะลิให้กำไรต่อรอบราว 1,450 บาทต่อไร่ เพราะราคาสูงกว่ามาก แต่ผลผลิตต่ำกว่า และต้องมีตลาดรับซื้อในราคานั้นจริง ลองใส่ราคาที่ตลาดใกล้คุณให้ก่อนตัดสินใจ
ราคาคุ้มทุนคืออะไร ใช้ทำอะไร?
คือราคาข้าวเปลือกต่ำสุดต่อตันที่ทำให้กำไรเป็นศูนย์เมื่อผลผลิตและต้นทุนเป็นไปตามที่กรอก ตามค่าตั้งต้นนาปีราว 9,100 บาทต่อตัน ใช้เทียบกับราคาที่ตลาดให้จริง
ถ้าเช่านาต้องใส่ค่าเช่าตรงไหน?
เครื่องมือไม่มีช่องค่าเช่าโดยตรง ให้บวกค่าเช่าต่อรอบเข้ากับช่องต้นทุนอื่นที่ใกล้ที่สุด เช่น ช่องเตรียมดิน แล้วดูผลใหม่
ศัพท์ที่ใช้ในคู่มือนี้
- นาปี
- ทำนาในฤดูฝนอาศัยน้ำฝน ได้ปีละ 1 รอบ
- นาปรัง
- ทำนานอกฤดูฝนต้องมีน้ำจากแหล่งน้ำหรือระบบชลประทาน ทำได้ 1–2 รอบต่อปี
- ข้าวเปลือก
- ข้าวที่เก็บเกี่ยวแล้วยังมีเปลือก ราคาซื้อขายหน้านาคิดเป็นบาทต่อตัน
- ราคาคุ้มทุน
- ราคาต่อตันต่ำสุดที่ทำให้กำไรเป็นศูนย์ที่ผลผลิตและต้นทุนที่กรอก
- ผลผลิตคุ้มทุน
- ผลผลิตต่อไร่ต่ำสุดที่ทำให้กำไรเป็นศูนย์ที่ราคาที่กรอก
เครื่องมือที่เกี่ยวข้อง
ประวัติการปรับปรุงเนื้อหา · อัปเดตล่าสุด 7 ตุลาคม 2569
- — เผยแพร่ครั้งแรก (รูปแบบคู่มือการใช้เครื่องมือ)